Als zzp'er kom je op meerdere momenten in aanraking met het UWV. Je kunt een bedrijf starten vanuit de WW met de startersregeling, bijverdienen naast een uitkering, je inkomsten en uren doorgeven, je vrijwillig verzekeren tegen ziekte of werkloosheid, en een ZEZ-uitkering aanvragen bij zwangerschap.
Deze gids brengt die zes situaties samen. Per onderwerp lees je hoofdlijnen en wat je moet regelen, met een doorverwijzing naar het uitgebreide artikel. Zo weet je snel welke regel op jouw situatie van toepassing is.
Wanneer heb je als zzp'er met het UWV te maken?
Het UWV regelt de werknemersverzekeringen in Nederland. Als zelfstandige val je daar in principe niet onder, maar je komt het UWV op vier momenten toch tegen.
Het eerste moment is de start. Kom je uit loondienst en heb je een WW-uitkering, dan kun je vanuit die uitkering een bedrijf beginnen. Het tweede moment is bijverdienen: je bent (deels) arbeidsongeschikt of werkloos en wilt daarnaast als zzp'er werken.
Het derde moment is verzekeren. Als zelfstandige bouw je geen rechten op voor de WW, de WIA of de Ziektewet, tenzij je je vrijwillig verzekert. Het vierde moment is zwangerschap, want daar bestaat een aparte regeling voor zelfstandigen.
In alle gevallen geldt: geef veranderingen op tijd door. Het UWV rekent achteraf en vordert te veel ontvangen uitkering terug als je uren of inkomsten niet kloppen.
Starten vanuit de WW: de startersregeling
Wil je vanuit een WW-uitkering een eigen bedrijf beginnen, dan is de startersregeling vaak de gunstigste route. Je houdt tijdelijk een deel van je uitkering en hoeft niet te solliciteren.
De startersregeling, ook wel startperiode genoemd, duurt maximaal 6 maanden. In die periode tellen je inkomsten uit je bedrijf niet mee voor je uitkering. In ruil daarvoor houdt het UWV 29 procent van je WW-uitkering in gedurende 26 weken.
Je vraagt de startperiode vooraf aan en hebt goedkeuring van het UWV nodig voordat die ingaat. Zolang de periode loopt, mag je klanten werven, opdrachten uitvoeren en je bedrijf opbouwen zonder dat je omzet direct van je uitkering af gaat.
Volgens het UWV bepaalt het moment waarop je start of je recht hebt op een startperiode. Zie de uitleg van het UWV over de startperiode voor de exacte voorwaarden.
De volledige stappen, voorwaarden en aandachtspunten lees je in het artikel over starten als zzp'er vanuit de WW. Wil je eerst weten wat je uitkering netto oplevert, bereken dat dan met de uitleg over je WW-uitkering van bruto naar netto.
Twijfel je nog of je fulltime voor jezelf begint of eerst naast een baan test, lees dan ook het artikel over zzp'en naast je loondienst.
Bijverdienen naast een uitkering
Gebruik je geen startersregeling maar wil je bijverdienen naast een lopende uitkering, dan gelden andere regels. Hoeveel je overhoudt, hangt af van het type uitkering.
Bij de WW rekent het UWV je gewerkte uren als zelfstandige om naar een fictief inkomen en trekt dat af van je WW-maandloon. Komt dat fictieve inkomen boven 87,5% van je WW-maandloon uit, dan vervalt je WW-recht voor die maand. Bij een WIA- of WAO-uitkering telt vooral je werkelijke verdiencapaciteit als zelfstandige, dus het bedrag dat je daadwerkelijk verdient.
Belangrijk is dat je als zzp'er ook uren maakt die je niet direct factureert, zoals acquisitie en administratie. Bij sommige uitkeringen tellen die uren mee, wat je uitkering kan verlagen.
Hoe de verrekening precies werkt per uitkeringssoort, met rekenvoorbeelden, lees je in het artikel over bijverdienen naast een WW-, WIA- of WAO-uitkering.
Ga je serieus als zelfstandige aan de slag, kijk dan ook naar de bredere spelregels in het artikel over freelancen als zzp'er.
Inkomsten en uren doorgeven aan het UWV
Zodra je naast een uitkering werkt, wil het UWV weten wat je doet. Het correct doorgeven van je uren en inkomsten voorkomt problemen achteraf.
Bij de WW geef je meestal je gewerkte uren door via het maandelijkse inkomstenformulier of het werkbriefje. Het UWV gebruikt die uren om je uitkering te korten. Vergeet je uren door te geven, dan kan het UWV je uitkering stopzetten of terugvorderen.
Bij ondernemen ligt het lastiger, omdat je omzet en je uitbetaling niet in dezelfde maand vallen. Een factuur die je in maart stuurt, wordt misschien pas in mei betaald. Het UWV kijkt daarom vaak naar het moment waarop je de uren maakt, niet naar wanneer het geld binnenkomt.
Geef veranderingen altijd zo snel mogelijk door. Een te laat gemelde opdracht of extra uren leidt vaak tot een terugvordering, en soms tot een boete.
Precies uitgelegd welke uren en bedragen je moet melden en hoe je dat doet, vind je in het artikel over inkomsten en uren doorgeven aan het UWV.
Je vrijwillig verzekeren bij het UWV
Als zzp'er ben je niet automatisch verzekerd tegen werkloosheid of ziekte. Je kunt je onder voorwaarden vrijwillig verzekeren bij het UWV.
De vrijwillige verzekering is er voor de WW en de Ziektewet. Kom je net uit loondienst, dan kun je de verzekering meestal binnen een korte termijn na je laatste werkdag afsluiten, zodat je je opgebouwde rechten niet verliest.
De premie betaal je zelf en die is gebaseerd op het inkomen dat je wilt verzekeren. Voor veel zelfstandigen is de vrijwillige Ziektewet interessant, omdat het een uitkering geeft bij langdurige ziekte.
Naast de vrijwillige verzekering kiezen veel zzp'ers voor een private arbeidsongeschiktheidsverzekering, die vaak ruimere dekking biedt. Weeg de kosten en de dekking van beide opties tegen elkaar af voordat je kiest.
Welke voorwaarden en termijnen gelden, en wat de verzekering kost, lees je in het artikel over de vrijwillige verzekering bij het UWV voor zzp'ers.
Werk je via een eigen bv, dan is je positie anders dan die van een gewone zzp'er. Hoe dat zit met verzekeren als directeur-grootaandeelhouder, lees je in het artikel over de vraag of de DGA verzekerd is.
Zwanger als zzp'er: de ZEZ-uitkering
Ook als zelfstandige heb je recht op verlof en een uitkering rond je bevalling. Dat regel je via de ZEZ-uitkering bij het UWV.
De ZEZ-uitkering (Zelfstandig en Zwanger) geeft je minimaal 16 weken uitkering, en minimaal 20 weken bij een meerling. Je kiest zelf een ingangsdatum tussen 6 en 4 weken voor de uitgerekende datum.
De hoogte hangt af van je uren en je winst in het jaar voor je bevalling. Werkte je minstens 1.225 uur als zelfstandige, dan krijg je de maximale uitkering ter hoogte van het minimumloon. Werkte je minder, dan is de uitkering lager en afhankelijk van je winst.
Je vraagt de uitkering aan tussen 4 en 2 weken voor de gewenste ingangsdatum. Zie de uitleg van het UWV over de ZEZ-uitkering voor de actuele bedragen en voorwaarden.
Alles over je rechten, het regelen van verlof en waarnemers, en de aanvraag stap voor stap staat in het artikel over zwanger als zzp'er.
Veelgestelde vragen
Mag ik een eigen bedrijf starten vanuit de WW?
Ja, dat mag. Je kunt gebruikmaken van de startersregeling, ook wel startperiode genoemd. Die duurt maximaal 6 maanden. In die periode hoef je niet te solliciteren en tellen je inkomsten uit je bedrijf niet mee voor je uitkering, maar houdt het UWV wel 29 procent van je WW in gedurende 26 weken. Je moet de startperiode vooraf aanvragen en goedkeuring krijgen van het UWV.
Moet ik mijn zzp-inkomsten doorgeven aan het UWV?
Dat hangt af van je situatie. In de startperiode hoef je je omzet niet door te geven, tenzij je daarnaast een aanvulling ontvangt. Verdien je bij naast een WW-, WIA- of WAO-uitkering zonder startersregeling, dan geef je meestal je uren of je inkomsten wel door, zodat het UWV je uitkering kan aanpassen. Geef wijzigingen altijd op tijd door om terugvorderingen te voorkomen.
Ben ik als zzp'er verzekerd tegen ziekte en werkloosheid?
Nee, als zelfstandige val je niet automatisch onder de werknemersverzekeringen zoals de WW en de Ziektewet. Stop je met loondienst om zzp'er te worden, dan kun je binnen een korte termijn een vrijwillige verzekering bij het UWV afsluiten voor de WW of de Ziektewet. Veel zzp'ers kiezen daarnaast of in plaats daarvan voor een private arbeidsongeschiktheidsverzekering.
Heb ik als zwangere zzp'er recht op een uitkering?
Ja, via de ZEZ-uitkering (Zelfstandig en Zwanger) heb je recht op minimaal 16 weken uitkering rond je bevalling, en minimaal 20 weken bij een meerling. De hoogte hangt af van je uren en winst in het jaar ervoor. Werkte je minstens 1.225 uur, dan is de uitkering maximaal en gelijk aan het minimumloon.
Kan ik een WW-uitkering krijgen als ik stop als zzp'er?
Als zelfstandige bouw je in principe geen WW-rechten op, want je betaalt geen premies werknemersverzekeringen. Stop je met je bedrijf, dan heb je dus meestal geen recht op WW, tenzij je nog resterende WW-rechten had uit een eerdere baan of je een vrijwillige WW-verzekering had lopen.
Kernpunten
- Als zzp'er kom je het UWV tegen bij starten vanuit de WW, bijverdienen, verzekeren en zwangerschap
- Met de startersregeling begin je vanuit de WW en houd je tijdelijk een deel van je uitkering, met 29 procent inhouding gedurende 26 weken
- Bij bijverdienen naast een uitkering verrekent het UWV je uren of inkomsten, dus geef veranderingen op tijd door
- Je bent niet automatisch verzekerd, maar kunt je vrijwillig verzekeren voor de WW en de Ziektewet
- Via de ZEZ-uitkering krijg je als zwangere zzp'er minimaal 16 weken uitkering rond je bevalling
Het UWV rekent achteraf en controleert of je uren en inkomsten kloppen. Wie op tijd de juiste regeling kiest en veranderingen meteen doorgeeft, voorkomt terugvorderingen en houdt maximaal over.
Twijfel je welke regeling bij jouw situatie past, stel je vraag op het ondernemen-forum van CreativeDeals.