Een dga met een meerderheidsbelang is meestal niet verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen, de WW, de ZW en de WIA. De reden is dat er geen gezagsverhouding is tussen jou en je eigen bv.
Dat betekent dat je bij werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid geen uitkering krijgt van het UWV. Je dekt dat risico dus zelf in, bijvoorbeeld met een arbeidsongeschiktheidsverzekering, een broodfonds of de vrijwillige verzekering bij het UWV.
In dit artikel lees je wanneer je als dga wel of niet verzekerd bent, wat de gevolgen zijn als je niet verzekerd bent, en welke opties je hebt om jezelf financieel in te dekken.
Wanneer is een dga verplicht verzekerd?
Of je verplicht verzekerd bent, hangt af van je aandelenbelang en van de vraag of je zelf kunt beslissen over je eigen ontslag.
Als dga heb je twee rollen in je bv: je bent aandeelhouder en tegelijk bestuurder. De werknemersverzekeringen gelden alleen als er sprake is van een echte arbeidsovereenkomst met een gezagsverhouding, dus als iemand anders boven je staat en je kan ontslaan.
Heb je zoveel aandelen of stemrecht dat jij feitelijk zelf beslist over je eigen ontslag, dan ontbreekt die gezagsverhouding. In dat geval ben je niet verplicht verzekerd voor de WW, de ZW en de WIA.
Heb je juist een minderheidsbelang en kunnen andere aandeelhouders jou wegstemmen, dan is er wel een gezagsverhouding. Dan val je meestal gewoon onder de verplichte werknemersverzekeringen, net als een normale werknemer.
De gezagsverhouding: waarom die zo belangrijk is
De gezagsverhouding is de kern van de hele toets. Zonder gezagsverhouding is er geen echte arbeidsovereenkomst, en zonder arbeidsovereenkomst geen verplichte verzekering.
De aandeelhoudersvergadering, de AVA, is in een bv formeel het orgaan dat een bestuurder kan ontslaan. Heb jij als dga in die vergadering de doorslaggevende stem, dan kan niemand jou tegen je wil ontslaan.
Het UWV en de Belastingdienst gebruiken precies dezelfde criteria om te beoordelen of jij die doorslaggevende stem hebt. Ze kijken niet naar je functietitel, maar naar de daadwerkelijke stemverhoudingen op papier.
Twijfel je over je positie, dan kun je dit laten toetsen. Meer over de rol van de dga binnen de bv en de holding lees je in het artikel over bv en holding.
Meerderheidsbelang, minderheidsbelang en de familieregeling
Bezit je meer dan de helft van de aandelen, dan ben je bijna altijd uitgesloten van de verplichte werknemersverzekeringen. Dat is de meest voorkomende situatie bij een zelfstandige dga.
Er zijn ook situaties waarin je zelf minder dan 50 procent bezit, maar toch bent uitgesloten. Bezit jij samen met je echtgenoot of partner en bloed- of aanverwanten tot en met de derde graad twee derde of meer van de aandelen, dan telt dat ook als uitgesloten.
Datzelfde geldt voor de zogeheten gelijk-op-situatie. Zijn er meerdere bestuurders die samen alle aandelen in gelijke of nagenoeg gelijke delen bezitten, dan zijn ook zij allemaal uitgesloten van de verplichte verzekering.
Heb je een minderheidsbelang zonder een van deze uitzonderingen, dan ben je wel verplicht verzekerd. Dat komt vaker voor dan je zou denken, bijvoorbeeld bij een dga die samen met een externe investeerder een bv runt.
De Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder
De Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder legt precies vast wie voor de verzekeringsplicht als dga geldt. Deze ministeriële regeling is de juridische basis achter alle situaties die hierboven staan.
De regeling noemt onder meer het meerderheidsbelang, de familieregeling en de gelijk-op-situatie als categorieën waarin je wordt aangemerkt als dga zonder gezagsverhouding. Val je in een van deze categorieën, dan ben je uitgesloten van de verplichte verzekering, ongeacht wat er in je arbeidsovereenkomst staat.
Ben je niet zeker in welke categorie je valt, dan kun je een verklaring aanvragen bij het UWV of de Belastingdienst. Zij toetsen op basis van dezelfde criteria en geven daarmee zekerheid vooraf, wat vervelende verrassingen achteraf voorkomt.
Wat betekent het als je niet verzekerd bent?
Ben je niet verplicht verzekerd, dan bouw je geen rechten op en krijg je bij werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid geen uitkering van het UWV.
Gaat je bv failliet of stop je ermee, dan heb je als niet verzekerde dga geen recht op WW. Je premies voor de werknemersverzekeringen betaal je in dat geval ook niet, wat wel invloed heeft op je nettoloon en de opbouw van je dga-salaris.
Word je langdurig ziek, dan is je bv wel verplicht om je loon door te betalen, net als bij een gewone werknemer. Het risico zit erin dat de bv die verplichting op een gegeven moment financieel niet meer kan dragen, zeker als jij de enige inkomstenbron van het bedrijf bent.
Raak je arbeidsongeschikt en kun je structureel niet meer werken, dan is dat verreweg het grootste risico. Zonder WIA-uitkering en zonder aanvullende verzekering val je terug op je eigen vermogen, en dat loopt bij langdurige arbeidsongeschiktheid snel op.
Jezelf indekken met een particuliere AOV
De meest gebruikte manier om het risico op arbeidsongeschiktheid af te dekken, is een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering, de AOV.
Bij een AOV bepaal je zelf het verzekerde bedrag, de eigen risicotermijn en de looptijd. Kies je voor een langere eigen risicotermijn, dan betaal je een lagere premie, maar overbrug je de eerste periode van arbeidsongeschiktheid volledig zelf.
Een AOV kan de bv afsluiten voor jou als dga, of je sluit hem privé af. Bij een AOV via de bv is de premie meestal aftrekbaar als bedrijfskosten, maar de uitkering is dan belast als loon. Bij een privé afgesloten AOV geldt vaak een andere fiscale behandeling. Laat dit altijd doorrekenen door je boekhouder of adviseur voordat je een keuze maakt.
Vergelijk altijd meerdere aanbieders, want de premies en de voorwaarden voor dga's lopen flink uiteen, zeker als je een gezondheidskeuring moet doorlopen.
Broodfonds en schenkkring als alternatief
Een broodfonds, ook wel schenkkring genoemd, is een goedkoper alternatief voor een AOV, maar dekt minder ver.
Bij een broodfonds spaart een groep zelfstandigen maandelijks een bedrag in een gezamenlijke pot. Word jij ziek of arbeidsongeschikt, dan ontvang je vanuit die pot een schenking, meestal voor een periode van maximaal 1 tot 2 jaar.
Het voordeel is dat er geen medische keuring nodig is en de kosten laag zijn ten opzichte van een particuliere AOV. Het nadeel is dat de dekking eindig is en niet is bedoeld voor structurele of blijvende arbeidsongeschiktheid.
Voor een kortdurende uitval is een broodfonds vaak voldoende, maar voor het risico op langdurige arbeidsongeschiktheid heb je alsnog een AOV of een andere structurele oplossing nodig.
De vrijwillige verzekering bij het UWV
Kwam je vanuit loondienst en start je daarna als dga, dan kun je onder voorwaarden een vrijwillige verzekering afsluiten bij het UWV.
Je moet je binnen 13 weken na het einde van je verplichte verzekering aanmelden. Meld je je op tijd aan, dan word je altijd geaccepteerd, zonder medische keuring. Volgens de uitleg van het UWV over de vrijwillige verzekering geldt deze termijn strikt, en meld je je te laat aan, dan vervalt de mogelijkheid.
Voor een dga geldt een uitzondering bij de Ziektewet. Omdat je bv tijdens je ziekte verplicht je loon doorbetaalt, is een vrijwillige ZW-verzekering meestal niet nodig. Rond je zwangerschaps- of bevallingsverlof, waarvoor die loondoorbetalingsplicht niet geldt, kun je als dga wel een vrijwillige Ziektewet-verzekering afsluiten.
De vrijwillige WIA-verzekering is voor een dga wel relevant en blijft mogelijk, ook zonder dat je eerst in loondienst hebt gewerkt. Zo bouw je toch een basis op voor het risico op langdurige arbeidsongeschiktheid, naast of in plaats van een particuliere AOV.
En je pensioen dan?
Naast de werknemersverzekeringen bouw je als dga ook geen pensioen op via een pensioenfonds, zoals een gewone werknemer dat wel doet.
Je regelt je pensioen dus helemaal zelf, bijvoorbeeld via een pensioenreserve in de bv, een lijfrente of eigen beleggingen buiten de zaak. Hoe je dat concreet opbouwt en welke fiscale mogelijkheden je hebt, lees je in het artikel over extra pensioen opbouwen.
Veelgestelde vragen
Is een dga altijd uitgesloten van de WW?
Bijna altijd, als je een meerderheidsbelang hebt of samen met familie tot de derde graad twee derde of meer van de aandelen bezit. Heb je een minderheidsbelang zonder doorslaggevende stem over je eigen ontslag, dan kun je juist wel verplicht verzekerd zijn en gewoon recht hebben op WW.
Wat is het verschil tussen een meerderheids- en een minderheidsbelang bij de dga-regeling?
Bij een meerderheidsbelang van meer dan 50 procent beslis jij zelf in de aandeelhoudersvergadering over je eigen ontslag, waardoor de gezagsverhouding ontbreekt en je niet verplicht verzekerd bent. Bij een minderheidsbelang kunnen andere aandeelhouders jou ontslaan, waardoor er wel een gezagsverhouding is en je meestal onder de werknemersverzekeringen valt.
Kan een dga een AOV aftrekken van de belasting?
Sluit de bv de AOV af voor jou als dga, dan is de premie meestal aftrekbaar als bedrijfskosten, maar de uitkering telt dan wel als loon waarover je belasting betaalt. Sluit je de AOV privé af, dan is de premie aftrekbaar in box 1 als je geen recht hebt op een lijfrentepremieaftrek via de zaak. Laat dit altijd narekenen door je boekhouder, want de fiscale behandeling verschilt per situatie.
Hoe lang heb je de tijd om je vrijwillig te verzekeren bij het UWV?
Je moet je binnen 13 weken na het einde van je verplichte verzekering aanmelden voor de vrijwillige verzekering bij het UWV. Meld je je te laat aan, dan verval je je recht op deze vrijwillige verzekering en moet je terugvallen op een particuliere AOV.
Bouwt een dga pensioen op zoals een gewone werknemer?
Nee, een dga bouwt geen pensioen op via een pensioenfonds zoals een gewone werknemer dat doet. Je regelt je pensioen zelf, bijvoorbeeld via een pensioenreserve in de bv, lijfrente of eigen beleggingen buiten de zaak.
Kernpunten
- Een dga met een meerderheidsbelang is meestal niet verplicht verzekerd voor de WW, de ZW en de WIA, door het ontbreken van een gezagsverhouding
- Bij een minderheidsbelang zonder doorslaggevende stem over je eigen ontslag ben je juist wel verplicht verzekerd
- De Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder legt vast in welke situaties je precies als dga zonder gezagsverhouding geldt
- Zonder verplichte verzekering krijg je bij werkloosheid, ziekte of arbeidsongeschiktheid geen uitkering van het UWV
- Je dekt dit risico zelf in met een particuliere AOV, een broodfonds of, binnen 13 weken na het einde van je dienstverband, de vrijwillige verzekering bij het UWV
De belangrijkste les is dat het UWV en de Belastingdienst kijken naar je feitelijke aandelenbelang en zeggenschap, niet naar hoe je jezelf noemt. Ken je positie, dan weet je meteen of je zelf iets moet regelen of niet.
Twijfel je of je verplicht verzekerd bent, of wil je advies over de beste manier om jezelf in te dekken, stel je vraag op het ondernemen-forum van CreativeDeals.