Stopt je onderneming of verdien je tijdelijk te weinig, dan kun je als zzp'er in veel gevallen terugvallen op een uitkering. Het vangnet heet alleen zelden WW. Voor zelfstandigen is de Bbz (Besluit bijstandverlening zelfstandigen) meestal de eerste route, gevolgd door de gewone bijstand.
Welke uitkering bij jou past, hangt af van je situatie: heb je een tijdelijk inkomensgat, stop je definitief, of ben je 55 jaar of ouder? En werkte je vroeger in loondienst voordat je een eigen bedrijf begon? Deze gids zet de vier belangrijkste regelingen voor financiële ondersteuning op een rij en laat zien waar je een uitkering aanvraagt.
Wat je in deze gids leert
Deze gids is voor iedere zzp'er of zelfstandige die met minder inkomen zit of overweegt om te stoppen met het bedrijf.
- Welke uitkeringen er zijn voor zelfstandigen en wanneer ze gelden
- Hoe de Bbz je inkomen aanvult tot bijstandsniveau of je helpt bij stoppen
- Wanneer je toch nog recht op WW hebt via je oude baan in loondienst
- Wat de IOAZ is voor oudere zelfstandigen die noodgedwongen stoppen
- Waar je de uitkering aanvraagt: bij de gemeente of bij UWV
Dit onderwerp hoort bij het bredere overzicht van zzp en UWV. Hier zoomen we in op wat er gebeurt als je inkomen wegvalt.
Kun je als zzp'er terugvallen op een uitkering?
Ja, maar het misverstand is dat je als zzp'er zonder meer WW krijgt. Dat klopt niet. Je betaalt als ondernemer geen premies werknemersverzekeringen, dus je bouwt geen nieuw recht op een WW-uitkering op.
Het vangnet voor zelfstandigen ligt bij de gemeente. Wie te weinig verdient of stopt, valt in eerste instantie terug op de bijstand, in een vorm die is toegesneden op ondernemers.
Grofweg zijn er vier routes. De Bbz voor zelfstandigen met een tijdelijk probleem of die stoppen. De gewone bijstand als vangnet daaronder. De WW als je nog een oud recht uit loondienst hebt. En de IOAZ voor oudere zelfstandigen die hun bedrijf beëindigen.
Welke regeling voor jou geldt, hangt af van je leeftijd, je arbeidsverleden en de vraag of je bedrijf nog levensvatbaar is. Vaak sluit de ene regeling de andere uit.
Bbz: de bijstand voor zelfstandigen
De Bbz is voor de meeste zzp'ers de belangrijkste regeling. Deze bijstand voor zelfstandigen vult je inkomen aan tot bijstandsniveau als je bedrijf tijdelijk te weinig oplevert, of ondersteunt je financieel als je stopt.
Het Besluit bijstandverlening zelfstandigen kent twee vormen. De eerste is een aanvullende periodieke uitkering die je inkomen aanvult tot bijstandsniveau, tot de norm die bij jouw gezinssituatie hoort. De tweede is een lening voor bedrijfskapitaal, bijvoorbeeld om een tijdelijke dip te overbruggen.
Die aanvullende periodieke uitkering krijg je meestal eerst als renteloze lening. Na afloop van het jaar bekijkt de gemeente je definitieve inkomen en bepaalt zij of de lening een gift wordt of dat je (een deel) terugbetaalt.
De Bbz is er voor drie groepen: starters die vanuit een uitkering een bedrijf beginnen, gevestigde zelfstandigen met tijdelijke financiële problemen of die stoppen, en oudere zelfstandigen met een niet meer levensvatbaar bedrijf.
Belangrijke voorwaarde is dat je aan het urencriterium voldoet: je werkt normaal gesproken minimaal 1.225 uur per jaar in je bedrijf. De gemeente beoordeelt bij een aanvraag ook of je bedrijf op termijn weer levensvatbaar is. Voor het bedrijfskrediet rekent de gemeente rente en geldt een maximale looptijd.
Wil je bijverdienen naast een uitkering of juist vanuit de bijstand doorstarten, lees dan hoe bijverdienen naast een uitkering uitpakt. De Rijksoverheid beschrijft de exacte regels en voorwaarden.
Gewone bijstand vanuit de Participatiewet
Val je buiten de Bbz, dan is de gewone bijstand vanuit de Participatiewet het laatste vangnet. Denk aan de situatie waarin je je bedrijf al hebt beëindigd en geen recht meer hebt op een ondernemersregeling.
Anders dan bij de Bbz kijkt de gemeente hier streng naar je vermogen en je partner. Er geldt een vermogenstoets: in 2026 mag je als alleenstaande maximaal 8.000 euro aan vermogen hebben, en als samenwonende of alleenstaande ouder maximaal 16.000 euro.
Ook een eigen woning telt mee, al blijft de eerste 67.500 euro overwaarde in 2026 buiten beschouwing. Zit je daarboven, dan moet je die overwaarde eerst aanspreken voordat je recht op bijstand hebt.
Daarnaast geldt een partnertoets. Heeft je partner inkomen of vermogen, dan wordt dat meegerekend en kan je bijstand lager uitvallen of vervallen. De bijstand is bedoeld voor huishoudens die echt niets meer achter de hand hebben.
Kortom: de gewone bijstand is soberder dan de Bbz en gaat pas in als je spaargeld op is. Voor een lopend bedrijf is de Bbz vrijwel altijd de betere route.
WW: alleen met een oud recht uit loondienst
Een WW-uitkering is voor pure zzp'ers geen optie, maar er is een uitzondering. Werkte je vlak voordat je jouw bedrijf startte in loondienst, dan kan een oud WW-recht herleven als je stopt met ondernemen.
Voorwaarde is dat je destijds recht op een WW-uitkering had opgebouwd en dat de maximale duur van dat recht nog niet is verstreken. Stop je binnen die resterende periode volledig als zelfstandige, dan kun je bij UWV je oude WW-uitkering weer laten ingaan en je WW-uitkering van bruto naar netto berekenen.
Een voorbeeld maakt het concreet. Had je bij de start van je bedrijf nog 18 maanden WW-recht over, dan geldt dat venster. Stop je na die 18 maanden, dan is het oude recht vervallen en kun je de WW niet meer laten herleven.
UWV houdt bij de berekening rekening met het aantal uren dat je gemiddeld als zelfstandige werkte in de 26 weken voordat je je onderneming staakt. Na toekenning geldt bovendien een sollicitatieplicht: je moet actief zoeken naar werk in loondienst.
Startte je juist andersom, vanuit de WW als ondernemer, kijk dan naar de startersregeling vanuit de WW. Wil je je als zelfstandige alsnog verzekeren tegen ziekte, kijk dan naar de vrijwillige verzekering bij UWV. De regels rond herleving staan bij UWV.
IOAZ: voor oudere zelfstandigen die stoppen
Ben je 55 jaar of ouder en moet je stoppen als zelfstandig ondernemer omdat je bedrijf niet meer levensvatbaar is, dan heb je mogelijk recht op een IOAZ-uitkering. Deze regeling vult je inkomen aan tot bijstandsniveau bij de beëindiging van je bedrijf, maar zonder de strenge vermogenstoets van de gewone bijstand.
De IOAZ (Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen) is bedoeld voor ondernemers die te oud zijn om nog makkelijk aan een baan te komen, maar nog niet de AOW-leeftijd hebben.
De voorwaarden zijn strak. Je bent 55 jaar of ouder en nog niet AOW-gerechtigd. Je werkte de afgelopen tien jaar onafgebroken, waarvan minimaal de laatste drie jaar als zelfstandige, en je voldeed aan het urencriterium van 1.225 uur per jaar.
Daarnaast moet je bedrijf te weinig opleveren. Voor 2026 gelden inkomensgrenzen: je gemiddelde winst over de laatste drie jaar en je verwachte toekomstige inkomen moeten onder de vastgestelde bedragen liggen. De gemeente toetst of je aan de voorwaarden voldoet bij je aanvraag.
Let op het moment van aanvragen. Vraag je de IOAZ aan nadat je je bedrijf al hebt uitgeschreven bij de KVK, dan moet dat binnen drie maanden. Vraag hem daarom bij voorkeur aan voordat je definitief stopt. De Rijksoverheid vermeldt de actuele voorwaarden en bedragen.
Arbeidsongeschikt? Dat loopt apart
Val je terug in inkomen doordat je ziek of arbeidsongeschikt raakt, dan gelden bovenstaande uitkeringen niet als eerste. Arbeidsongeschiktheid loopt via een ander spoor.
Als zzp'er ben je niet automatisch verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Bij ziekte val je terug op wat je zelf hebt geregeld: een private arbeidsongeschiktheidsverzekering, een broodfonds of een vrijwillige verzekering bij UWV.
Heb je niets geregeld en raak je langdurig ziek, dan blijft uiteindelijk de gewone bijstand over, met bijbehorende vermogenstoets. Dat maakt een goede arbeidsongeschiktheidsverzekering voor veel zelfstandigen het overwegen waard.
De Bbz en IOAZ gaan over te weinig bedrijfsinkomen en stoppen, niet over ziekte. Houd die twee sporen dus gescheiden bij het bepalen van je opties.
Waar en hoe vraag je de uitkering aan?
Het aanvraagloket hangt af van de regeling. De Bbz, de gewone bijstand en de IOAZ vraag je aan bij je eigen gemeente. Een herlevende WW-uitkering loopt via UWV.
Begin op tijd. Voor de IOAZ is het cruciaal dat je aanvraagt voordat je je bedrijf uitschrijft, of uiterlijk binnen drie maanden daarna. Een aanvraag bij de gemeente kan bovendien acht tot dertien weken duren.
Zorg dat je administratie klopt: je jaarcijfers, een inschatting van de levensvatbaarheid en gegevens over je gezinssituatie. De gemeente gebruikt die om je aanvraag te beoordelen.
Weet je niet zeker onder welke regeling je valt, vraag dan bij je gemeente een gesprek aan met een bedrijfsadviseur. Overweeg je te stoppen, lees dan ook de stappen bij stoppen met je bedrijf, zodat je uitschrijving en uitkeringsaanvraag op elkaar aansluiten.
Veelgestelde vragen
Heb je recht op een uitkering als je stopt als zzp'er?
Vaak wel, maar niet automatisch de WW. Stop je omdat je bedrijf te weinig oplevert, dan kijk je eerst naar de Bbz (bijstand voor zelfstandigen) en daarna naar de gewone bijstand vanuit de Participatiewet. WW krijg je alleen als je vroeger in loondienst werkte en dat oude recht nog niet is verlopen. Ben je 55 jaar of ouder, dan kan de IOAZ een optie zijn.
Kan een zzp'er een WW-uitkering krijgen?
Alleen als je vlak voor of tijdens je onderneming een WW-recht uit loondienst had dat nog niet volledig is opgebruikt. Dat oude recht kan herleven als je binnen de resterende WW-duur stopt met je bedrijf. Werk je al jaren volledig als zelfstandige, dan bouw je geen nieuw WW-recht op en kun je bij UWV geen WW aanvragen.
Hoe werkt de Bbz-uitkering?
De Bbz vult je inkomen aan tot bijstandsniveau als je bedrijf tijdelijk te weinig oplevert, of ondersteunt je financieel als je stopt. Je vraagt de Bbz aan bij je gemeente. De aanvulling krijg je meestal eerst als renteloze lening; op basis van je definitieve jaarinkomen bepaalt de gemeente achteraf of het een gift wordt of dat je terugbetaalt.
Geldt er een vermogenstoets bij bijstand voor zzp'ers?
Ja. Voor de gewone bijstand geldt in 2026 een vermogensgrens van 8.000 euro voor een alleenstaande en 16.000 euro voor samenwonenden en alleenstaande ouders. Ook het inkomen en vermogen van je partner tellen mee. Bij de Bbz kijkt de gemeente naar de levensvatbaarheid van je bedrijf in plaats van alleen naar je vermogen.
Waar vraag ik een uitkering aan als ik stop als zelfstandige?
De Bbz, de IOAZ en de gewone bijstand vraag je aan bij je gemeente. Een WW-uitkering loopt via UWV. Ben je arbeidsongeschikt, dan staat dat los van deze uitkeringen en loopt het via je private arbeidsongeschiktheidsverzekering of een vrijwillige verzekering bij UWV.
Kernpunten
- Als zzp'er bouw je geen nieuw WW-recht op; het vangnet loopt vooral via de gemeente
- De Bbz vult je inkomen aan tot bijstandsniveau of biedt een lening voor bedrijfskapitaal
- De gewone bijstand kent een strenge vermogenstoets en telt je partner mee
- WW krijg je alleen als een oud recht uit loondienst herleeft en je binnen de looptijd stopt
- Ben je 55 jaar of ouder en stopt je niet-levensvatbare bedrijf, dan kan de IOAZ uitkomst bieden
Terugvallen op een uitkering als zzp'er is geen automatisme, maar het vangnet is er wel. De sleutel is de juiste regeling kiezen en op tijd aanvragen, meestal bij je gemeente en soms bij UWV.
Twijfel je over jouw situatie, stel je vraag dan op het ondernemen-forum van CreativeDeals.