Als zwangere zzp'er heb je recht op de ZEZ-uitkering (Zelfstandig en Zwanger): minimaal 16 weken zwangerschaps- en bevallingsuitkering via het UWV.
De hoogte hangt af van je inkomen of winst in het voorgaande jaar, tot maximaal het wettelijk minimumloon. Je vraagt de uitkering aan tussen 2 en 4 weken voor je uitgerekende datum.
In dit artikel lees je wat de ZEZ-uitkering precies inhoudt, hoe de hoogte wordt berekend, wanneer en hoe je 'm aanvraagt, en hoe je je verlof praktisch regelt als ondernemer.
Wat is de ZEZ-uitkering?
De ZEZ-uitkering is de zwangerschaps- en bevallingsuitkering voor zelfstandigen, geregeld via de Wet arbeid en zorg. Ze geldt voor zzp'ers, freelancers, meewerkende partners en andere ondernemers zonder personeel in loondienst.
De uitkering duurt minimaal 16 weken. Daarvan neem je 6 tot 10 weken voor de bevalling en de rest erna, ongeveer dezelfde verdeling als bij werknemers in loondienst.
Bij een meerlingzwangerschap duurt de uitkering minstens 20 weken. Het verlof voor de bevalling start dan ook eerder, meestal tussen de 10 en 8 weken voor je uitgerekende datum.
Je hoeft je bedrijf niet stil te leggen of uit te schrijven bij de KVK om de uitkering te krijgen. Je onderneming blijft gewoon bestaan, ook al werk je tijdens je verlof minder of helemaal niet.
De regeling geldt niet alleen voor zzp'ers met een eenmanszaak, maar ook voor directeur-grootaandeelhouders van een bv en meewerkende partners die zelf geen loon ontvangen. De ZEZ-uitkering is geen bijstandsregeling en dus niet afhankelijk van je vermogen of dat van je partner.
Hoe hoog is de ZEZ-uitkering?
De hoogte van je ZEZ-uitkering hangt af van je winst of je gewerkte uren in het kalenderjaar voor je verlof, met het wettelijk minimumloon als maximum.
Heb je in dat jaar 1.225 uur of meer als zelfstandige gewerkt, dan krijg je altijd het volledige minimumloon. Voor werknemers van 21 jaar en ouder komt dat in 2026 neer op 14,71 euro bruto per uur.
Werkte je minder dan 1.225 uur, dan kijkt het UWV naar je winst of inkomsten uit het voorgaande kalenderjaar. Was het gemiddelde van de afgelopen vijf jaar hoger, dan telt dat hogere bedrag mee.
De uitkering is altijd inclusief 8 procent vakantiegeld, net als bij een reguliere uitkering of salaris. Volgens het UWV ontvang je de betaling per vier weken, zolang je verlof loopt.
Een voorbeeld ter illustratie: maakte je vorig jaar 1.400 uur en had je daarmee een winst die ruim boven het minimumloon lag, dan krijg je toch niet meer dan het minimumloon uitgekeerd. Maakte je 900 uur met een bescheiden winst, dan wordt de uitkering berekend over die winst en valt ze lager uit dan het minimumloon.
Het urencriterium van 1.225 uur
Het urencriterium van 1.225 uur bepaalt of je automatisch het volledige minimumloon krijgt, of dat het UWV je winst of inkomsten als uitgangspunt neemt.
Dit is dezelfde 1.225-urengrens die je ook kent van fiscale regelingen zoals de zelfstandigenaftrek. Het UWV kijkt hierbij naar de twaalf maanden voorafgaand aan de start van je verlof, niet naar een kalenderjaar dat al is afgesloten.
Werk je pas kort als zzp'er en heb je het urencriterium nog niet gehaald, dan hoeft dat niet erg te zijn. De uitkering valt dan alleen lager uit, omdat ze wordt gebaseerd op je daadwerkelijke winst of inkomsten in plaats van op het minimumloon.
Combineer je zzp-werk met een dienstverband of een uitkering, dan telt voor de ZEZ-uitkering alleen het deel van je inkomen dat uit je onderneming komt. Het loondienstdeel loopt via je werkgever en de reguliere regels voor zwangerschapsverlof.
ZEZ-uitkering aanvragen: wanneer en hoe
Je vraagt de ZEZ-uitkering online aan bij het UWV, tussen 2 en 4 weken voor de datum waarop je je verlof wilt laten ingaan.
Wacht je te lang met aanvragen, dan loop je het risico dat je uitkering later start dan je verlof, of dat de eerste betaling vertraging oploopt. Vraag daarom liever ruim op tijd aan, zodra je uitgerekende datum bekend is.
Voor de aanvraag heb je in elk geval nodig: je burgerservicenummer, gegevens over je inkomsten uit de aangifte inkomstenbelasting, je gewerkte uren, je uitgerekende bevallingsdatum en een zwangerschapsverklaring van je verloskundige of huisarts.
Het UWV bevestigt de ontvangst van je aanvraag meestal binnen twee weken. De definitieve beslissing over de hoogte en de duur van je uitkering volgt doorgaans rond de gewenste startdatum van je verlof.
Ben je te laat met aanvragen of kom je er pas na de bevalling achter dat je recht had op de uitkering, dan kun je nog tot een jaar met terugwerkende kracht aanvragen. Wacht daar liever niet bewust op, want een tijdige aanvraag scheelt onzekerheid en administratief gedoe achteraf.
Je verlof praktisch regelen als zzp'er
Als zzp'er heb je geen werkgever die je opdrachten overneemt tijdens je verlof, dus regel je die overdracht zelf en het liefst ruim voor je uitgerekende datum.
Bespreek met vaste opdrachtgevers op tijd wanneer je verlof neemt en hoe lang je eruit ligt. De meeste opdrachtgevers waarderen het als je dit maanden van tevoren aankaart, in plaats van vlak voor de bevalling.
Overweeg een waarnemer of collega-zzp'er die tijdens je verlof lopende klussen overneemt of nieuwe aanvragen opvangt. Leg vooraf duidelijke afspraken vast over tarieven, verantwoordelijkheid en de overdracht van klantgegevens.
Zorg dat lopende facturen, deadlines en administratieve verplichtingen zoals de btw-aangifte niet blijven liggen tijdens je verlof. Zet waar mogelijk een automatische afwezigheidsmelding aan en informeer je vaste klanten over wie ze in de tussentijd kunnen bereiken.
Plan ook alvast wat je na je verlof weer oppakt en wat je liever structureel afstoot of uitbesteedt. Veel zzp'ers gebruiken de verlofperiode als natuurlijk moment om hun planning en tarieven tegen het licht te houden, zodat ze na terugkeer met een frisse start beginnen.
Heb je ook een WW- of andere uitkering naast je onderneming, dan blijf je verplicht om je inkomsten en uren door te geven aan het UWV, ook tijdens je verlof. Hoe dat precies werkt, lees je in het artikel over inkomsten en uren doorgeven aan het UWV.
Extra dekking naast de ZEZ-uitkering
De ZEZ-uitkering dekt alleen de periode rond je zwangerschap en bevalling. Word je daarna ziek of arbeidsongeschikt, dan val je daar in principe niet automatisch onder terug.
Veel zzp'ers hebben geen arbeidsongeschiktheidsverzekering, omdat de premies relatief hoog liggen. Toch is het verstandig om na te denken over een basisdekking, zeker als je gezin financieel afhankelijk is van je bedrijfsinkomen.
Een alternatief voor een particuliere AOV is de vrijwillige verzekering bij het UWV, waarmee je jezelf onder voorwaarden verzekert tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid tegen premies die vaak lager liggen dan bij een commerciële verzekeraar. Let wel op de aanmeldtermijn, want die begint te lopen vanaf de start van je onderneming.
Meer over de voorwaarden, premies en aanmeldtermijnen van deze regeling lees je in het artikel over de vrijwillige verzekering bij het UWV voor zzp'ers. Een breder overzicht van hoe zzp'ers en het UWV zich tot elkaar verhouden, van starten vanuit een uitkering tot verzekeren, vind je in het artikel over zzp en UWV.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bedraagt de ZEZ-uitkering als ik minder dan 1.225 uur heb gewerkt?
Heb je in het kalenderjaar voor je verlof minder dan 1.225 uur als zelfstandige gewerkt, dan berekent het UWV je uitkering op basis van je winst of inkomsten uit het voorgaande jaar, of het gemiddelde van de laatste vijf jaar als dat hoger uitvalt. De uitkering komt in dat geval lager uit dan het wettelijk minimumloon.
Kan ik de ZEZ-uitkering ook na de bevalling nog aanvragen?
Ja, een aanvraag met terugwerkende kracht is mogelijk tot een jaar na je verlof. Toch is het slimmer om ruim op tijd aan te vragen, want dan weet je vooraf waar je financieel aan toe bent en voorkom je gedoe met bewijsstukken achteraf.
Moet ik mijn onderneming stilleggen tijdens mijn ZEZ-verlof?
Nee, je hoeft je onderneming niet uit te schrijven of formeel stil te leggen bij de KVK. Je mag zelf bepalen hoeveel je nog werkt tijdens je verlof, al is het natuurlijk de bedoeling dat je echt rust neemt rond de bevalling.
Geldt de ZEZ-uitkering ook voor een meerlingzwangerschap?
Bij een meerlingzwangerschap duurt de uitkering minstens 20 weken in plaats van 16 weken. Ook het verlof voor de bevalling begint eerder, meestal tussen de 10 en 8 weken voor de uitgerekende datum in plaats van 6 tot 4 weken.
Wat gebeurt er met mijn ZEZ-uitkering als ik in loondienst werk naast mijn zzp-praktijk?
Werk je deels in loondienst, dan loopt je zwangerschaps- en bevallingsverlof via je werkgever en de Wet arbeid en zorg. Voor het zzp-deel van je inkomen vraag je apart de ZEZ-uitkering aan bij het UWV, zodat je voor beide inkomstenbronnen verlofdekking hebt.
Kernpunten
- De ZEZ-uitkering duurt minimaal 16 weken, en minimaal 20 weken bij een meerlingzwangerschap
- Werkte je 1.225 uur of meer als zelfstandige, dan krijg je het volledige wettelijk minimumloon
- Werkte je minder, dan telt je winst of inkomen uit het voorgaande jaar, of het gemiddelde van vijf jaar
- Vraag de uitkering aan tussen 2 en 4 weken voor je uitgerekende datum, met een zwangerschapsverklaring
- Regel je opdrachten en waarneming op tijd, en denk na over aanvullende dekking na je verlof
Een goede voorbereiding op je verlof begint niet pas bij de aanvraag van de ZEZ-uitkering, maar bij het op tijd informeren van je opdrachtgevers en het regelen van waarneming.
Heb je vragen over je eigen situatie als zwangere zzp'er, stel ze op het ondernemen-forum van CreativeDeals.