Je verzamelinkomen is de som van je inkomen uit box 1 (werk en woning), box 2 (aanmerkelijk belang) en box 3 (sparen en beleggen), verminderd met je aftrekposten. De Belastingdienst gebruikt dit ene getal onder meer voor toeslagen en andere inkomensafhankelijke regelingen. Je vindt het terug op je definitieve aanslag inkomstenbelasting.
In dit artikel lees je wat er precies in je verzamelinkomen zit, hoe het verschilt van je toetsingsinkomen, waarvoor de overheid het gebruikt, en hoe je het zelf vindt of berekent.
Wat is verzamelinkomen?
Je verzamelinkomen is je totale belastbare jaarinkomen, opgeteld uit de drie boxen van de inkomstenbelasting en verminderd met je aftrekposten. Het is dus geen apart inkomen, maar een optelsom van inkomen dat al ergens anders is vastgesteld.
Volgens de uitleg van de Belastingdienst over de boxen en tarieven wordt je inkomen verdeeld over box 1, box 2 en box 3, elk met een eigen berekeningsmethode. Het verzamelinkomen telt die drie uitkomsten bij elkaar op.
Het bedrag staat pas vast zodra je definitieve aanslag inkomstenbelasting binnen is. Op een voorlopige aanslag zie je een schatting, nog geen definitief verzamelinkomen.
Verzamelinkomen, toetsingsinkomen en drempelinkomen
Verzamelinkomen, toetsingsinkomen en drempelinkomen lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde begrip. Ze zijn wel nauw met elkaar verbonden.
Het toetsingsinkomen is het begrip dat Dienst Toeslagen gebruikt om je recht op toeslagen te bepalen. Doe je aangifte inkomstenbelasting, dan is je toetsingsinkomen gelijk aan je verzamelinkomen. Doe je geen aangifte, dan geldt je belastbaar loon van de jaaropgaaf. Het volledige verschil en de berekening lees je in het artikel over het toetsingsinkomen voor toeslagen.
Het drempelinkomen komt terug bij een paar aftrekposten, zoals giften en specifieke zorgkosten. Dat is je verzamelinkomen zoals dat zou zijn zonder die specifieke aftrekpost zelf, en de Belastingdienst gebruikt het om de drempel voor die aftrek te berekenen. Voor de meeste ondernemers en particulieren is het verschil met het gewone verzamelinkomen in de praktijk klein.
De drie boxen op een rij
Elke box belast een ander soort inkomen, met een eigen tarief en eigen regels. Samen vormen ze de basis van je verzamelinkomen.
- Box 1, inkomen uit werk en woning: loon, winst uit onderneming, een uitkering of pensioen, en het bijtelling van je eigen woning min de hypotheekrenteaftrek
- Box 2, inkomen uit aanmerkelijk belang: dividend en verkoopwinst uit aandelen als je minstens 5 procent van de aandelen in een bedrijf bezit, bijvoorbeeld als dga van je eigen bv
- Box 3, inkomen uit sparen en beleggen: een forfaitair vastgesteld rendement over je spaargeld, beleggingen en tweede woning, voor zover dat boven de heffingsvrije grens uitkomt
Heb je alleen loon uit een baan en geen spaargeld boven de vrijstelling, dan bestaat je verzamelinkomen in de praktijk alleen uit box 1. Heb je ook een aanmerkelijk belang of vermogen in box 3, dan telt dat gewoon mee.
Twijfel je over de aandelenkant van box 2, bijvoorbeeld bij het verkopen van aandelen of het uitkeren van dividend, lees dan het artikel over belasting in box 2 bij het verkopen van aandelen.
Wat telt mee, en wat niet?
Niet elk bedrag dat op je rekening binnenkomt, telt mee in je verzamelinkomen. Het gaat om belastbaar inkomen, niet om al het geld dat je ontvangt.
Wat wel meetelt: je bruto salaris of winst, dividend en verkoopwinst uit een aanmerkelijk belang, en het forfaitaire rendement over je vermogen in box 3. Ook een uitkering, alimentatie die je ontvangt en een aanvullend pensioen tellen mee als box 1 inkomen.
Wat niet meetelt: toeslagen zoals huurtoeslag en zorgtoeslag, kinderbijslag, en de meeste onbelaste vergoedingen van je werkgever. Die zijn vrijgesteld en staan volledig los van de drie boxen.
Je aftrekposten, zoals de zelfstandigenaftrek, de mkb-winstvrijstelling of hypotheekrenteaftrek, zijn al verwerkt in de uitkomst per box voordat die wordt opgeteld tot je verzamelinkomen. Een overzicht van de belangrijkste aftrekposten voor ondernemers vind je in het artikel over belasting voor zzp'ers en ondernemers.
Waarvoor gebruikt de overheid je verzamelinkomen?
Je verzamelinkomen is een van de belangrijkste getallen waarmee de overheid bepaalt of, en hoeveel, je krijgt of betaalt. Het speelt in meerdere regelingen tegelijk een rol.
- Huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag, via je toetsingsinkomen
- De eigen bijdrage voor zorg vanuit de Wet langdurige zorg of beschermd wonen, vastgesteld door het CAK
- De afbouw van heffingskortingen, zoals de algemene heffingskorting, die lager wordt naarmate je verzamelinkomen stijgt
- De drempel voor aftrekposten zoals giften en specifieke zorgkosten
- Studiefinanciering en kwijtschelding van gemeentelijke belastingen, waarbij gemeenten en DUO vaak naar hetzelfde inkomensbegrip kijken
Val je in meerdere regelingen tegelijk, dan merk je dat een hoger verzamelinkomen op meerdere plekken tegelijk een lagere bijdrage of aftrek oplevert.
Je verzamelinkomen vinden en berekenen
Je hoeft je verzamelinkomen zelden helemaal zelf uit te rekenen, want de Belastingdienst berekent het voor je zodra je aangifte is verwerkt.
Log in bij Mijn Belastingdienst en open je meest recente definitieve aanslag inkomstenbelasting. Daar staat het verzamelinkomen expliciet vermeld, samen met de uitkomst per box.
Heb je nog geen definitieve aanslag over het lopende jaar, dan kun je je verzamelinkomen alvast bij benadering optellen: je belastbare winst of loon in box 1, plus dividend of verkoopwinst in box 2, plus het forfaitaire rendement in box 3, min je aftrekposten. Dat geeft een indicatie, geen definitief bedrag.
Doe je aangifte inkomstenbelasting nog niet elk jaar, bijvoorbeeld als starter, lees dan eerst het artikel over de aangifte inkomstenbelasting als zzp'er voordat je zelf gaat rekenen.
Een rekenvoorbeeld
Een voorbeeld maakt de optelsom concreet. Stel, je bent zzp'er en hebt daarnaast een klein belang in een bv en wat spaargeld.
- Box 1: belastbare winst uit onderneming van 38.000 euro, na aftrek van de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling
- Box 2: 5.000 euro dividend uit een aanmerkelijk belang
- Box 3: 1.200 euro forfaitair rendement over je spaargeld boven de heffingsvrije grens
Je verzamelinkomen komt dan uit op 38.000 plus 5.000 plus 1.200, oftewel 44.200 euro. Dat bedrag gebruikt de Belastingdienst vervolgens voor de afbouw van je heffingskortingen, en Dienst Toeslagen voor je toetsingsinkomen.
Veelgemaakte fouten
Een paar misverstanden zorgen ervoor dat ondernemers en particulieren hun verzamelinkomen verkeerd inschatten.
- Het verzamelinkomen verwarren met je netto inkomen, terwijl het een bruto, belastbaar bedrag is
- Denken dat ontvangen toeslagen zelf meetellen in het verzamelinkomen
- Een voorlopige aanslag aanzien voor een definitief verzamelinkomen, terwijl daar nog een schatting in staat
- Alleen naar box 1 kijken en een aanmerkelijk belang of vermogen in box 3 vergeten
- Bij toeslagen vergeten dat het inkomen van een toeslagpartner ook meetelt, ook al gaat het niet om jouw eigen verzamelinkomen
Veelgestelde vragen
Wat is het verzamelinkomen precies?
Je verzamelinkomen is de optelsom van je belastbare inkomen in box 1 (werk en woning), box 2 (aanmerkelijk belang) en box 3 (sparen en beleggen), verminderd met je aftrekposten. Je vindt het bedrag op je definitieve aanslag inkomstenbelasting.
Wat is het verschil tussen verzamelinkomen en toetsingsinkomen?
Het verzamelinkomen is een fiscaal begrip van de Belastingdienst, gebaseerd op de drie boxen van de inkomstenbelasting. Het toetsingsinkomen is het begrip dat Dienst Toeslagen gebruikt om je recht op toeslagen te bepalen, en is voor de meeste mensen die aangifte doen gelijk aan hun verzamelinkomen.
Waar vind ik mijn verzamelinkomen?
Je vindt je verzamelinkomen op je definitieve aanslag inkomstenbelasting, en ook in Mijn Belastingdienst onder je eerdere aanslagen. Op een voorlopige aanslag staat nog een schatting, geen definitief verzamelinkomen.
Telt mijn toeslag zelf mee in mijn verzamelinkomen?
Nee. Huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag zijn vrijgesteld en tellen niet mee in je verzamelinkomen. Ze staan los van de drie boxen van de inkomstenbelasting.
Telt het inkomen van mijn partner mee in het verzamelinkomen?
Je eigen verzamelinkomen op je aanslag gaat om jouw individuele inkomen. Voor toeslagen telt daarnaast het inkomen van een eventuele toeslagpartner mee, want daar wordt met het gezamenlijke toetsingsinkomen gerekend.
Kernpunten
- Je verzamelinkomen is de som van box 1, box 2 en box 3, min je aftrekposten
- Het staat op je definitieve aanslag inkomstenbelasting, niet op een voorlopige aanslag
- Doe je aangifte, dan is je toetsingsinkomen voor toeslagen gelijk aan je verzamelinkomen
- Toeslagen en kinderbijslag zelf tellen niet mee, want die zijn vrijgesteld
- De overheid gebruikt het onder meer voor toeslagen, eigen bijdragen en de afbouw van heffingskortingen
Wil je precies weten waar je aan toe bent, kijk dan op je definitieve aanslag inkomstenbelasting in Mijn Belastingdienst. Twijfel je over je toeslagen of aftrekposten, stel je vraag op het ondernemen-forum van CreativeDeals.