Btw-vrijstelling betekent dat je over bepaalde omzet geen btw rekent aan je klant, maar dat je de btw op je eigen kosten dan ook niet mag terugvragen. Voor zzp-ondernemers loopt dit meestal via de kleineondernemersregeling, voor stichtingen en verenigingen via de vrijstelling voor fondsenwervende activiteiten of een sectorale vrijstelling zoals zorg of onderwijs.
In dit artikel lees je welke sectoren zijn vrijgesteld van btw, wat dat betekent voor je facturen en de aftrek van voorbelasting, en hoe zzp-ondernemers, stichtingen en verenigingen dit in de praktijk regelen.
Wat betekent btw-vrijstelling precies?
Btw-vrijstelling houdt in dat je over een deel van je omzet geen btw in rekening brengt bij je klant. Je zet dan geen btw-tarief en geen btw-bedrag op je factuur.
De keerzijde is dat je de btw die je zelf betaalt over kosten en investeringen niet kunt aftrekken als voorbelasting. Die btw is voor jou dus gewoon een kostenpost.
Vrijstelling is niet hetzelfde als het 0%-tarief. Bij 0% ben je wel btw-plichtig en mag je de voorbelasting wel terugvragen, bij vrijstelling geldt dat recht niet.
Een ander verschil zit in de administratie. Voor vrijgestelde omzet hoef je meestal geen btw-aangifte te doen, terwijl je bij het 0%-tarief die omzet gewoon opgeeft in je reguliere aangifte.
Welke sectoren zijn vrijgesteld van btw?
De Belastingdienst wijst een vaste lijst van branches en activiteiten aan als vrijgesteld. Val je onder een van deze categorieën, dan geldt de vrijstelling automatisch voor die specifieke omzet.
- Financiële diensten en verzekeringen: bijvoorbeeld kredietverlening en verzekeringsbemiddeling
- Onderwijs: van primair onderwijs tot erkend beroepsonderwijs
- Gezondheidszorg: medische behandelingen en verzorging in een instelling
- Sport en sociaal-culturele instellingen: waaronder sportclubs en bepaalde culturele activiteiten
- Jeugdwerk en kinderopvang: erkende jeugd- en opvangdiensten
- Fondsenwervende activiteiten: voor stichtingen en verenigingen, onder een omzetdrempel
- Verhuur en verkoop van onroerend goed: met name bij levering na twee jaar gebruik
Het volledige overzicht met alle voorwaarden staat op de pagina vrijstellingen van btw bij de Belastingdienst.
Let op: het gaat om de activiteit, niet om de rechtsvorm. Een fysiotherapeut die als zzp-ondernemer werkt, valt onder dezelfde zorgvrijstelling als een fysiotherapeut in loondienst bij een instelling. Een zzp-ondernemer met vrijgestelde omzet blijft daarnaast gewoon btw-plichtig voor eventuele belaste nevenactiviteiten.
Btw-vrijstelling voor zzp-ondernemers: de kleineondernemersregeling
Verwacht je als zzp-ondernemer minder dan 20.000 euro omzet per jaar, dan kun je kiezen voor de kleineondernemersregeling (KOR). Je bent dan vrijgesteld van btw over je hele omzet, niet alleen over een deel ervan.
Je meldt je hiervoor aan bij de Belastingdienst, uiterlijk vier weken voor het kwartaal waarin je wilt starten. Sinds 1 januari 2025 is de driejaarsverplichting afgeschaft: je kunt je nu op elk moment weer afmelden voor de KOR, met een opzegtermijn van vier weken voor het einde van een aangiftetijdvak.
Twijfel je of de KOR voordelig is voor jouw onderneming, lees dan de uitleg over de kleineondernemersregeling in ons uitgebreide artikel. Sinds 2025 bestaat er ook een grensoverschrijdende variant, de EU-KOR, voor zzp-ondernemers die in meerdere EU-landen zaken doen.
Btw-vrijstelling voor stichtingen en verenigingen
Stichtingen en verenigingen die geld inzamelen voor hun doel, vallen vaak onder de vrijstelling voor fondsenwervende activiteiten. Denk aan de verkoop van loten, een rommelmarkt of sponsoring in ruil voor reclame.
Deze vrijstelling geldt tot een omzetdrempel van 68.067 euro per jaar voor het leveren van goederen en 22.689 euro voor diensten. Voor diensten van sportverenigingen ligt de grens hoger, op 50.000 euro per jaar.
Kom je boven die drempel, dan vervalt de vrijstelling voor de volledige omzet uit die activiteit, niet alleen voor het deel erboven. Blijf je structureel onder de 20.000 euro totale omzet, dan kan een stichting of vereniging ook kiezen voor de kleineondernemersregeling in plaats van de fondsenwervingsvrijstelling.
Wat betekent vrijstelling voor je facturen?
Lever je vrijgestelde goederen of diensten, dan zet je geen btw-tarief en geen btw-bedrag op je factuur. Je vermeldt in plaats daarvan dat de levering is vrijgesteld van btw en om welke reden.
De overige verplichte gegevens blijven gewoon gelden: een uniek factuurnummer, de datum, jouw gegevens en die van je klant, en een duidelijke omschrijving. Hoe je een factuur volgens de regels opbouwt, lees je in ons artikel over factuur maken als zzp-ondernemer.
Werk je met zowel vrijgestelde als belaste omzet, gebruik dan de factuurgenerator om per factuur de juiste btw-behandeling en bedragen correct te berekenen.
Wat betekent vrijstelling voor de aftrek van voorbelasting?
Over je zakelijke inkopen betaal je meestal btw aan je leverancier. Normaal trek je die btw af als voorbelasting in je aangifte, maar bij vrijgestelde omzet mag dat niet.
Koop je bijvoorbeeld apparatuur of materialen die je uitsluitend gebruikt voor je vrijgestelde activiteiten, dan blijft de btw daarop voor jouw rekening. Meer uitleg over hoe die aftrek normaal werkt, vind je in ons artikel over voorbelasting btw.
Dit maakt vrijstelling in sommige gevallen minder voordelig dan het lijkt, zeker als je veel zakelijke kosten met btw hebt. Reken dit vooraf goed door voordat je voor een vrijstelling kiest die niet verplicht is.
Neem een zzp-ondernemer die voor 5.000 euro aan apparatuur aanschaft, met 1.050 euro btw. Rekent hij zelf ook btw over zijn omzet, dan trekt hij die 1.050 euro af van de btw die hij afdraagt. Kiest hij voor de kleineondernemersregeling, dan is die 1.050 euro simpelweg een extra kostenpost.
Vrijstelling combineren met belaste omzet
Veel organisaties leveren zowel vrijgestelde als belaste goederen of diensten. Je bent dan een gemengd ondernemer, en dat vraagt om een zorgvuldige administratie.
Je splitst je omzet en je kosten toe aan de vrijgestelde en de belaste activiteiten. Kosten die je voor beide gebruikt, zoals de huur van een pand, verdeel je naar rato, bijvoorbeeld op basis van omzetverhouding.
Alleen het deel van de voorbelasting dat toerekenbaar is aan je belaste omzet mag je terugvragen. Twijfel je over een verdeling, controleer je berekening dan met de btw-calculator en leg je verdeelsleutel vast in je administratie.
Btw-vrijstelling aanvragen of melden
Val je onder een sectorale vrijstelling zoals zorg, onderwijs of fondsenwerving, dan hoef je meestal niets apart aan te vragen. De vrijstelling volgt automatisch uit de aard van je activiteiten, zolang je aan de voorwaarden voldoet.
Wil je gebruikmaken van de kleineondernemersregeling, dan meld je je wel actief aan bij de Belastingdienst. Zonder die aanmelding blijf je gewoon btw-plichtig, ook als je onder de omzetgrens van 20.000 euro blijft.
Twijfel je of jouw activiteiten onder een vrijstelling vallen, neem dan contact op met de Belastingdienst of een boekhouder voordat je facturen zonder btw gaat versturen. Achteraf corrigeren kost meer tijd dan het vooraf uitzoeken.
Heb je eenmaal btw-facturen verstuurd terwijl achteraf blijkt dat je vrijgesteld was, dan moet je die facturen corrigeren met een nieuwe factuur of een creditfactuur. Voorkom dat door je situatie vooraf te toetsen, zeker rond een omzetdrempel.
Veelgemaakte fouten
Een paar fouten rond btw-vrijstelling kosten ondernemers en organisaties onnodig geld. Deze zie je het vaakst:
- Btw op inkopen toch aftrekken terwijl de bijbehorende omzet is vrijgesteld
- Geen omzet bijhouden per activiteit, waardoor een drempel ongemerkt wordt overschreden
- De kleineondernemersregeling niet actief aanmelden en daardoor toch btw moeten rekenen
- Vrijstelling toepassen op activiteiten die niet aan de voorwaarden voldoen
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen btw-vrijstelling en het 0%-tarief?
Bij het 0%-tarief ben je wel btw-plichtig en vermeld je een tarief van 0% op je factuur, waardoor je de btw op je kosten gewoon mag terugvragen. Bij btw-vrijstelling breng je helemaal geen btw in rekening en mag je de btw op je inkopen juist niet aftrekken. Het 0%-tarief geldt vooral bij export, vrijstelling geldt voor specifieke sectoren zoals zorg, onderwijs en fondsenwerving.
Moet je bij btw-vrijstelling nog steeds een btw-nummer hebben?
Ja, als ondernemer krijg je bij inschrijving bij de KVK altijd een btw-identificatienummer, ook als je vrijgestelde diensten levert. Je gebruikt dit nummer op je facturen en correspondentie, maar je rekent er geen btw mee over je vrijgestelde omzet. Combineer je vrijgestelde met belaste omzet, dan blijft het nummer ook voor die belaste omzet gelden.
Kun je de kleineondernemersregeling combineren met een btw-vrijstelling voor je sector?
Ja, dat kan naast elkaar bestaan. Val je al onder een sectorale vrijstelling zoals onderwijs of zorg, dan is die vrijstelling van toepassing op die specifieke omzet, terwijl de kleineondernemersregeling geldt voor je totale omzet onder de 20.000 euro. In de praktijk kies je meestal de regeling die het meest voordelig is voor jouw situatie.
Wat gebeurt er als een stichting boven de drempel voor fondsenwervende activiteiten komt?
Kom je boven de 68.067 euro voor het leveren van goederen of boven de 22.689 euro voor diensten, dan vervalt de vrijstelling voor het hele bedrag, niet alleen voor het deel boven de grens. Je moet dan over de volledige omzet uit die activiteiten btw gaan rekenen en afdragen. Het is dus verstandig om je omzet uit fondsenwerving goed te volgen gedurende het jaar.
Kernpunten
- Btw-vrijstelling betekent geen btw rekenen aan je klant, maar ook geen aftrek van voorbelasting op je kosten
- Vaste sectoren zoals zorg, onderwijs, financiële diensten en fondsenwerving zijn automatisch vrijgesteld onder voorwaarden
- Zzp-ondernemers regelen een algehele vrijstelling meestal via de kleineondernemersregeling, met een omzetgrens van 20.000 euro
- Stichtingen en verenigingen hebben een aparte drempel voor fondsenwervende activiteiten: 68.067 euro voor goederen en 22.689 euro voor diensten
- Werk je met vrijgestelde en belaste omzet tegelijk, splits dan je administratie en trek alleen voorbelasting af die aan de belaste omzet toerekenbaar is
Btw-vrijstelling klinkt gunstig, maar is niet altijd de voordeligste keuze. Zonder recht op aftrek van voorbelasting kan het rekenen met btw soms goedkoper uitpakken, vooral bij hoge zakelijke kosten.
Twijfel je welke regeling bij jouw situatie past, reken je btw dan eerst door met de btw-calculator, of stel je vraag op het ondernemen-forum van CreativeDeals.