Een pensioenregeling voor je personeel is niet standaard verplicht. Er bestaat geen algemene wet die elke werkgever dwingt om pensioen te regelen, maar in de praktijk is pensioen voor werkgevers vaak verplicht.
Of je als werkgever pensioen moet regelen, hangt af van je sector en je cao. Zit je in een sector met een verplicht fonds, dan zijn werkgevers verplicht en moeten hun werknemers verplicht deelnemen aan een pensioenregeling.
Je bent verplicht als je onder een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds valt of als een cao een pensioenregeling voorschrijft. Val je nergens onder, dan bepaal je zelf of en hoe je pensioen aanbiedt. Deze gids laat zien wanneer welke situatie geldt en welke keuzes je hebt.
Wat je in deze gids leert
Deze gids is voor iedere werkgever die twijfelt of een pensioenregeling verplicht is en pensioen wil regelen voor werknemers.
- Of een pensioenregeling voor jou wettelijk verplicht is
- Wanneer een verplicht bedrijfstakpensioenfonds of een cao je bindt
- Hoe je toetst of je onder de werkingssfeer van een pensioenfonds valt
- Welke pensioenregelingen en pensioenuitvoerders je kunt kiezen
- Wat de Wet toekomst pensioenen voor jou als werkgever betekent
Pensioen is een onderdeel van het bredere werkgeverschap. Wil je het hele plaatje, lees dan de hub personeel en werkgeverschap. Deze gids zoomt in op de pensioenregeling zelf.
Is een pensioenregeling verplicht?
Kort antwoord: er is geen algemene wettelijke verplichting die je als werkgever wettelijk verplicht om pensioen te regelen. Geen enkele wet dwingt je om standaard een pensioenregeling voor je werknemers te treffen.
Toch bouwt ongeveer 90% van de werknemers aanvullend pensioen op via de werkgever, meldt de Rijksoverheid. Die pensioenopbouw komt doordat veel bedrijven wel onder een verplichte regeling vallen, ook al hoeft niet elke werkgever aanvullend pensioen op te bouwen voor het team.
Zo ontstaat een groep werkgevers zonder pensioenregeling naast een grote groep die pensioen wel verplicht aanbiedt. In welke groep jij zit, hangt af van je sector en je cao, niet van een algemene pensioenplicht.
Het Nederlandse pensioenstelsel rust op drie pijlers. De eerste is de AOW, het basispensioen van de overheid. De tweede is het aanvullend pensioen dat je via je werkgever opbouwt, en de derde is wat je zelf regelt, bijvoorbeeld met een lijfrente.
Deze gids gaat over de tweede pijler: het pensioen dat jij als werkgever aanbiedt. Of dat een verplichting of een vrije keuze is, hangt af van je sector en je cao.
Wanneer ben je wel verplicht?
Werkgevers zijn verplicht een pensioenregeling aan te bieden in twee situaties. Herken je een van beide, dan is verplicht pensioen voor jou aan de orde en moet je een pensioenregeling aanbieden.
De eerste situatie is een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds. Ga je via een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds, dan moet je het pensioen van jouw werknemers daar onderbrengen en nemen zij automatisch deel aan de pensioenregeling.
De tweede situatie is een cao die een pensioenregeling voorschrijft. Geldt er voor jouw bedrijf een cao met pensioenafspraken, dan ben je verplicht om een pensioenregeling te treffen en die regeling te volgen, ook zonder verplicht pensioenfonds.
Of een cao voor jou bindend is, hangt af van lidmaatschap en algemeen verbindend verklaren. Dat lees je in de gids over wanneer een cao verplicht is, en de kern staat in de begrippenlijst onder cao.
Val je onder geen van beide, dan geldt: je bent als werkgever niet verplicht je werknemers een pensioenregeling aan te bieden. Er is dan geen verplichte pensioenregeling en je bepaalt zelf of je wel pensioen regelt.
Je mag er dan vrijwillig voor kiezen om je personeel toch pensioen aan te bieden. Pensioen is een belangrijke arbeidsvoorwaarde, dus veel werkgevers om wie geen verplichting geldt richten alsnog een eigen pensioenregeling in.
Val je onder een verplicht bedrijfstakpensioenfonds?
De belangrijkste vraag is dus of jouw bedrijf onder een verplicht bedrijfstakpensioenfonds valt. Dat bepaal je aan de hand van de werkingssfeer: de omschrijving van de bedrijfstak waarvoor het fonds verplicht is gesteld.
De werkingssfeer kijkt naar je hoofdactiviteit, niet naar je rechtsvorm. Sectoren als de bouw, de zorg, de horeca, het vervoer en de metaal hebben zo'n verplicht fonds, en werkgevers zijn daar verplicht om aan te sluiten. Twijfel je of je onder een van deze bedrijfstakpensioenfondsen valt, dan is je branchevereniging of het fonds zelf de snelste bron.
Denk je onterecht aangesloten te zijn, dan kun je in bepaalde gevallen vrijstelling van verplichte deelneming aanvragen bij het bedrijfstakpensioenfonds. Dat kan bijvoorbeeld als je al langer een eigen, gelijkwaardige regeling had.
Onderschat deze toets niet. Blijkt achteraf dat je verplicht was aangesloten, dan kan het fonds premie met terugwerkende kracht naheffen, wat flink kan oplopen.
Weet je zeker dat je nergens onder valt en dus niet in een verplicht pensioenfonds zit, dan sta je voor een keuze: geen pensioen aanbieden, of zelf een eigen pensioenregeling opzetten bij een pensioenuitvoerder.
Welke pensioenregelingen kun je kiezen?
Ben je niet aan een fonds gebonden en wil je toch pensioen regelen, dan breng je de regeling onder bij een pensioenuitvoerder. De AFM onderscheidt drie soorten uitvoerders.
De eerste is een pensioenverzekeraar. Je sluit een pensioenverzekering af en de verzekeraar voert de regeling uit en keert later het pensioen uit.
De tweede is een premiepensioeninstelling (PPI). Een PPI voert alleen premieregelingen uit en belegt de premie, maar mag zelf geen risico verzekeren en het pensioen niet uitkeren. De uitkering koop je te zijner tijd bij een verzekeraar.
De derde is een algemeen pensioenfonds (apf), dat regelingen van meerdere werkgevers bundelt. Zo profiteer je van schaalvoordeel zonder een eigen fonds op te richten.
Wat je ook kiest, sinds de nieuwe pensioenwet is er nog maar één type regeling: de premieregeling. Daarbij ligt de premie vast, niet de uitkomst, en bepaalt het rendement mee hoeveel pensioen je werknemers uiteindelijk opbouwen.
Zo bouw je een pensioenregeling voor werknemers op waaraan iedereen die je aanneemt gaat deelnemen. Nieuwe werknemers meld je aan bij de uitvoerder, waarna zij pensioen opbouwen zolang ze bij je in dienst zijn.
Voor jouw werknemers is pensioen een van de meest gewaardeerde arbeidsvoorwaarden. Een werkgever die een pensioenregeling aanbiedt, staat sterker bij het aantrekken van personeel, iets wat ook terugkomt in het stappenplan om personeel aan te nemen.
Wat verandert de Wet toekomst pensioenen?
De Wet toekomst pensioenen (Wtp) is op 1 juli 2023 in werking getreden en verandert het pensioenstelsel ingrijpend. De kern: iedereen bouwt voortaan pensioen op via een premieregeling.
Het grootste verschil zit in de premie. Waar oudere werknemers vroeger een hogere premie kregen, geldt nu een vlakke premie: voor elke werknemer een gelijk percentage van het loon, ongeacht leeftijd.
Werkgevers en werknemers merken dat vooral in de opbouw. Jongere werknemers bouwen relatief meer op en sommige oudere werknemers houden juist minder pensioen over, waardoor goede afspraken over compensatie belangrijk zijn.
Alle bestaande regelingen moeten naar dit nieuwe systeem overstappen. Werkgevers en pensioenuitvoerders hebben daarvoor tot uiterlijk 1 januari 2028 de tijd, een termijn die eerder op 1 januari 2027 lag en met een jaar is verlengd.
Val je onder een bedrijfstakpensioenfonds, dan regelt dat fonds de overstap grotendeels voor je. Heb je een eigen regeling bij een verzekeraar of PPI, dan pas je die samen met je uitvoerder en adviseur aan.
De overgang naar het nieuwe pensioenstelsel raakt vooral bestaande regelingen. Start je nu een nieuwe regeling, dan is die meteen een premieregeling en zit je direct goed.
Wat kost een pensioenregeling?
De kern van de kosten is de pensioenpremie. Die betaal je meestal samen met je werknemer: jij neemt als werkgever doorgaans het grootste deel voor je rekening, je werknemer betaalt via een inhouding op het brutoloon de rest.
De hoogte van de premie hangt af van je regeling of je fonds. Een percentage van 15% tot 25% van de pensioengrondslag is niet ongebruikelijk, maar de exacte verdeling ligt vast in de regeling of de cao.
Je verwerkt de premie via de loonadministratie. Het werkgeversdeel is een bedrijfslast en het werknemersdeel houd je in op het loon, wat fiscaal netjes in de loonaangifte loopt.
Reken de pensioenpremie mee in je totale loonkosten, want het is meer dan alleen het brutoloon. Met de loonkosten-calculator maak je snel een inschatting, en de gids over loonkosten berekenen legt de opbouw uit.
Onbelaste extra's zijn een andere manier om je pakket aantrekkelijk te maken. Hoe dat werkt naast pensioen lees je in de gids over de werkkostenregeling.
Zo regel je pensioen voor je personeel
Begin met de verplichtingstoets. Controleer of je onder een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds valt en of er een cao met pensioenafspraken voor je geldt.
Ben je verplicht aangesloten, dan meld je je werknemers aan bij het fonds en verwerk je de premie in je administratie. Het fonds regelt de inhoud van de regeling, jij zorgt voor tijdige aanmelding en afdracht.
Ben je vrij, dan bepaal je of je als werkgever een pensioenregeling aanbiedt. Kies je ervoor, vergelijk dan een verzekeraar, een PPI en een algemeen pensioenfonds, en laat je bij twijfel adviseren door een pensioenadviseur.
Ook een werkgever zonder pensioenregeling doet er goed aan dit bewust te kiezen. Wie geen regeling die de werkgever aanbiedt heeft, kan het gemis compenseren met een hoger salaris, zodat een werknemer zelf verplicht noch vrijwillig achter het net vist.
Leg de afspraken tot slot goed vast, in de arbeidsovereenkomst en de pensioenovereenkomst, zodat je werknemers weten waar ze aan toe zijn. Zo voorkom je discussie en pensioengaten.
Regel je juist je eigen oudedag, dan gelden andere routes. Kijk voor jezelf naar extra pensioen opbouwen, en als directeur-grootaandeelhouder naar pensioen opbouwen als dga.
Veelgestelde vragen
Is een pensioenregeling in Nederland verplicht?
Er is geen algemene wettelijke plicht die elke werkgever dwingt om pensioen te regelen. Toch is een pensioenregeling voor veel werkgevers wel verplicht, namelijk als je onder een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds valt of als een cao een pensioenregeling voorschrijft. Val je nergens onder, dan bepaal je zelf of en hoe je pensioen aanbiedt.
Wanneer is een werkgever verplicht een pensioenregeling aan te bieden?
Je bent verplicht in twee situaties: je bedrijf valt onder de werkingssfeer van een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds, of een cao die voor jou geldt schrijft een pensioenregeling voor. Ongeveer negen op de tien werknemers bouwt zo aanvullend pensioen op. Buiten die gevallen is het aanbieden van een pensioenregeling een vrije keuze.
Kan ik een werknemer uitsluiten van mijn pensioenregeling?
Nee, dat mag niet zomaar. Bied je een pensioenregeling aan, dan geldt die in principe voor alle werknemers die aan de voorwaarden van de regeling voldoen. Val je onder een verplicht bedrijfstakpensioenfonds, dan nemen je werknemers automatisch deel en kun je hen niet individueel uitsluiten.
Wat als je werkgever geen pensioenregeling heeft?
Dan bouw je via je werk geen aanvullend pensioen op boven op je AOW. Je kunt zelf bijsparen, bijvoorbeeld via een lijfrente of banksparen, vaak met belastingvoordeel. Twijfel je of je werkgever ten onrechte geen regeling aanbiedt, controleer dan of jouw sector een verplicht bedrijfstakpensioenfonds kent.
Wat verandert er met de Wet toekomst pensioenen voor werkgevers?
Door de Wet toekomst pensioenen gaan alle pensioenregelingen over naar een premieregeling met een gelijke premie voor iedereen, ongeacht leeftijd. Werkgevers en pensioenuitvoerders hebben tot uiterlijk 1 januari 2028 de tijd om hun regeling aan te passen. Val je onder een bedrijfstakpensioenfonds, dan regelt dat fonds de overstap grotendeels voor je.
Kernpunten
- Er is geen algemene wettelijke pensioenplicht, maar veel werkgevers zijn wel gebonden
- Je bent verplicht bij een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds of een cao die pensioen voorschrijft
- Toets de werkingssfeer zorgvuldig, want een naheffing met terugwerkende kracht kan flink oplopen
- Ben je vrij, dan kies je zelf voor een verzekeraar, een PPI of een algemeen pensioenfonds
- Door de Wet toekomst pensioenen wordt elke regeling een premieregeling, uiterlijk per 1 januari 2028
Pensioen voor je personeel begint met één vraag: val je onder een verplicht fonds of een cao? Het antwoord bepaalt of pensioen een plicht is of een keuze waarmee je je als werkgever onderscheidt.
Zit je met een vraag over je pensioenregeling of je loonadministratie, stel die dan op het ondernemen-forum van CreativeDeals.