Als ondernemer of zzp'er regelt niemand je pensioen voor je. Geen werkgever die maandelijks geld opzij zet — dus als je niets doet, val je straks terug op alleen de AOW. Daarom is extra pensioen opbouwen voor ondernemers geen luxe, maar een must.
Het goede nieuws: je kunt zelf aanvullend pensioen opbouwen, vaak met flink fiscaal voordeel. In dit artikel lees je hoe je pensioen is opgebouwd, hoe je je jaarruimte berekent, en hoe je met sparen en beleggen meer pensioen opbouwt.
Hoe je pensioen is opgebouwd: AOW, werkgever en zelf
Pensioen in Nederland bestaat uit drie lagen. De AOW is een basispensioen vanuit de overheid: iedereen die in Nederland heeft gewoond, krijgt vanaf de AOW-leeftijd een vast bedrag. Het is een vloer, geen volledig inkomen.
De tweede laag is het werkgeverspensioen: pensioen dat je opbouwt bij je werkgever. De derde laag bouw je zelf op. Precies die middelste laag missen de meeste ondernemers — en daar komt jouw aanvulling om de hoek kijken.
- AOW — een basispensioen van de overheid, gekoppeld aan de AOW-leeftijd
- Werkgeverspensioen — pensioen via je werkgever, voor werknemers
- Zelf opbouwen — aanvullend pensioen dat je zelf regelt met sparen en beleggen
Waarom ondernemers extra pensioen moeten opbouwen
Een zzp'er bouwt geen werknemerspensioen op. Je hebt dus straks vaak alleen de AOW en wat je zelf hebt geregeld. Reken je dat door, dan ontstaat er bij veel ondernemers een fors pensioentekort.
De oplossing is simpel van opzet: zet structureel geld opzij om je pensioeninkomen aan te vullen. Wil je weten hoeveel pensioen je later nodig hebt, dan helpt de site Wijzer in geldzaken je op weg. Hoe eerder je begint, hoe meer rendement en rente voor je werken.
Bereken je jaarruimte: de fiscale ruimte
De aantrekkelijkste manier om aanvullend pensioen op te bouwen, loopt via je jaarruimte. Dat is de fiscale ruimte die je hebt omdat je een pensioentekort opbouwt. Binnen die ruimte mag je inleggen én die inleg aftrekken.
Je berekent je jaarruimte met de tool van de Belastingdienst. Heb je een jaar je ruimte niet gebruikt, dan mag je die tot tien jaar later alsnog benutten. Zo bepaal je hoeveel je dit jaar met belastingvoordeel opzij kunt zetten.
Aanvullend pensioen opbouwen: lijfrente, banksparen en beleggen
Er zijn grofweg drie manieren om je pensioen op te bouwen binnen je jaarruimte. Welke past, hangt af van hoeveel risico je wilt nemen en of je kiest voor sparen, beleggen of allebei.
- Banksparen — je legt in op een geblokkeerde bankspaarrekening tegen een variabele of vaste rente. Veilig en voorspelbaar, maar de rente is meestal laag.
- Lijfrente — je sluit een lijfrenteverzekering of lijfrenterekening waarmee je later een uitkering laat uitkeren. Een lijfrenteverzekering kan ook een nabestaandenpensioen regelen.
- Beleggen — je belegt je inleg voor meer rendement op de lange termijn, met meer risico.
Bij alle drie geldt hetzelfde fiscale principe: zolang je binnen je jaarruimte blijft, is je inleg aftrekbaar.
Beleggen voor je pensioen
Beleggen is voor de lange termijn vaak interessanter dan een spaarrekening. Waar je op sparen alleen lage rente krijgt, kun je met beleggen rendement maken — en zo bouw je vermogen op voor straks meer te besteden.
De keerzijde: de waarde van je beleggingen schommelt en je kunt een deel van je inleg verliezen. Door elke maand een bedrag in te leggen, spreid je het instapmoment en daarmee het risico. Naarmate je AOW-leeftijd dichterbij komt, bouw je het risico meestal af.
Kies je voor beleggen, controleer dan altijd of de aanbieder onder toezicht staat van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Zo weet je dat je met een betrouwbare partij in zee gaat.
Het belastingvoordeel van aanvullend pensioen
Aanvullend pensioen opbouwen via een lijfrente of banksparen levert een mogelijk belastingvoordeel op drie manieren op. Dit maakt het verschil met gewoon geld op een spaarrekening of in losse beleggingen zetten.
- Aftrek nu — je inleg trek je af in je belastingaangifte, dus je betaalt minder inkomstenbelasting
- Geen box 3 tijdens de opbouw — over een lijfrente betaal je geen vermogensbelasting in box 3, anders dan over gewone beleggingen
- Uitstel — je betaalt pas belasting wanneer je je pensioen laat uitkeren, vaak tegen een lager tarief
Het verschil is concreet: over normaal vermogen betaal je belasting in box 3, terwijl je over een lijfrente geen vermogensbelasting betaalt en pas belasting betaalt bij uitkering. Zo bouw je belastingvrij aan pensioen tot het moment dat het geld naar je toe komt.
ABP ExtraPensioen en werkgeversregelingen
Werk je (deels) in loondienst bij de overheid of het onderwijs, dan ken je misschien ABP ExtraPensioen. Met ABP extra pensioen kon je binnen je fiscale ruimte extra bijsparen bovenop je gewone pensioenregeling.
Let op: ABP ExtraPensioen stopt eind 2026 en gaat over naar het vernieuwde pensioenstelsel. Heb je deze regeling, check dan in je persoonlijke omgeving wat er voor jou verandert. Voor zuivere ondernemers zonder werkgeverspensioen blijven lijfrente, banksparen en beleggen de belangrijkste route.
Veelgestelde vragen over extra pensioen
Hoeveel extra pensioen moet ik opbouwen?
Dat hangt af van je inkomen nu, je verwachte AOW en wat je later nodig hebt. Een vuistregel is dat veel mensen rond 70% van hun laatstverdiende inkomen willen overhouden. Reken eerst uit wat je straks aan AOW en eventueel werkgeverspensioen krijgt; het verschil met je gewenste inkomen is het bedrag dat je zelf moet aanvullen.
Wat is jaarruimte?
Jaarruimte is de fiscale ruimte die je hebt om met belastingvoordeel aanvullend pensioen op te bouwen via een lijfrente of banksparen. Heb je een pensioentekort, dan mag je tot een bepaald bedrag inleggen en dat aftrekken van je inkomstenbelasting. Je berekent je jaarruimte met de tool van de Belastingdienst; ongebruikte ruimte mag je tot tien jaar later alsnog gebruiken.
Is beleggen voor je pensioen verstandig?
Voor de lange termijn kan beleggen meer opleveren dan sparen, omdat je rendement kunt maken in plaats van alleen lage rente. Daar staat tegenover dat de waarde van je beleggingen kan dalen en je een deel van je inleg kunt verliezen. Hoe dichter je bij je pensioen komt, hoe verstandiger het meestal is om minder risico te nemen.
Wat is het belastingvoordeel van een lijfrente?
Een lijfrente geeft een dubbel voordeel: je inleg is binnen je jaarruimte aftrekbaar van je inkomstenbelasting, en over het opgebouwde vermogen betaal je geen vermogensbelasting in box 3. Je betaalt pas belasting wanneer je de lijfrente later laat uitkeren — vaak tegen een lager tarief.
Kernpunten
- De AOW is een basispensioen van de overheid; ondernemers missen het werkgeverspensioen en moeten zelf aanvullend pensioen opbouwen
- Bereken je jaarruimte: binnen die fiscale ruimte is je inleg aftrekbaar van de inkomstenbelasting
- Je bouwt extra pensioen op met banksparen, een lijfrente of beleggen — veilig en voorspelbaar, of meer rendement met meer risico
- Over een lijfrente betaal je geen vermogensbelasting in box 3 en pas belasting bij uitkering
- Beleggen kan meer opleveren dan een spaarrekening, maar je kunt een deel van je inleg verliezen — kies een aanbieder onder toezicht van de AFM
Begin met rekenen: bepaal je jaarruimte en kijk hoeveel je met belastingvoordeel opzij kunt zetten. Daarna kies je of je gaat sparen, beleggen of allebei — en zet je het bij voorkeur automatisch elke maand opzij.
Dit artikel is algemene uitleg, geen persoonlijk financieel advies; laat je voor een grote keuze adviseren. Heb je vragen over extra pensioen, jaarruimte of beleggen als ondernemer? Stel ze op het ondernemen-forum van CreativeDeals, of lees eerst hoe je je uurtarief als zzp'er berekent zodat er ruimte is om te sparen.