Je hebt een goed idee, een groeiend bedrijf of misschien wel een overname op het oog, maar niet genoeg eigen vermogen om het te financieren. Dan zoek je een investeerder.
Dat begint niet met bellen of mailen, maar met je financieringsbehoefte en je pitch haarscherp krijgen: hoeveel geld je nodig hebt, waarvoor je het gebruikt, en wat de investeerder ervoor teruggeeft, aandelen of een lening. Daarna vind je investeerders via je eigen netwerk, netwerken van informele investeerders (business angels), participatiemaatschappijen en pitchevenementen.
Een sterk ondernemingsplan en een realistische waardering van je bedrijf zijn daarbij cruciaal. Zonder die twee onderdelen haakt bijna elke serieuze investeerder al in het eerste gesprek af.
In dit artikel lees je welke soorten investeerders er zijn, hoe je kiest tussen aandelen en een lening, hoe je een investeerder benadert, en welke afspraken je vastlegt zodra je een deal sluit.
Eerst je financieringsbehoefte en je pitch scherp krijgen
Voordat je een investeerder benadert, bepaal je precies hoeveel geld je nodig hebt en waarvoor.
Investeerders wantrouwen een rond bedrag zonder onderbouwing. Vraag je 150.000 euro, leg dan uit dat 80.000 euro naar personeel gaat, 40.000 euro naar marketing en 30.000 euro naar voorraad, verspreid over de komende achttien maanden.
Bepaal ook wat de investeerder ervoor terugkrijgt: een percentage aandelen, een lening met rente, of een converteerbare lening die later omzet in aandelen. Die keuze bepaalt welk type investeerder het beste bij jouw plannen past.
Reken je financieringsbehoefte door met een liquiditeitsbegroting, zodat je niet halverwege het jaar alsnog geld tekortkomt.
Informele investeerders en business angels
Een informele investeerder, vaak business angel genoemd, is een particulier die met eigen geld en eigen tijd in jouw bedrijf stapt.
Angels investeren doorgaans tussen 10.000 en 250.000 euro per deal en brengen naast geld ook ervaring, een netwerk en soms een adviesrol mee. Dat maakt ze anders dan een bank: ze denken actief mee over strategie, klanten en de volgende financieringsronde.
In Nederland vertegenwoordigen de netwerken van BAN Nederland samen meer dan 3.000 actieve business angels, verspreid over regionale en landelijke platforms.
Zoek je een angel, begin dan bij je eigen netwerk: een oud-werkgever, een branchegenoot of een ondernemer die al eerder is uitgekocht. Pas als dat niets oplevert, schakel je een matchmakingplatform in.
Participatiemaatschappijen en venture capital
Een participatiemaatschappij, ook wel private equity- of venture capital-fonds genoemd, investeert namens een fonds en niet met eigen privévermogen.
Bij de Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen zijn tientallen tot ruim honderd participatiemaatschappijen aangesloten, samen goed voor een substantieel deel van het door participatiemaatschappijen beheerde vermogen in Nederland.
Deze fondsen investeren doorgaans vanaf 250.000 euro, met tickets die bij groeifondsen oplopen tot enkele miljoenen. Ze vragen in ruil vaak een aandelenbelang van 20 tot 40 procent en een zetel in de raad van commissarissen.
Participatiemaatschappijen sturen sterk op rendement en willen na vijf tot zeven jaar weer uitstappen, via een verkoop, een beursgang of een volgende investeringsronde. Past die druk niet bij jouw plannen, dan is een angel of family and friends vaak een betere fit.
Crowdfunding als alternatief voor een investeerder
Crowdfunding is geen klassieke investeerder, maar wel een serieus alternatief als je geen aandelen kwijt wilt.
Via platforms als Collin Crowdfund of Invesdor, voorheen Oneplanetcrowd, leen je meestal tussen 50.000 en 2,5 miljoen euro, tegen een vaste rente van zes tot tien procent per jaar. Je behoudt volledige zeggenschap, maar moet wel aflossen, ook als de omzet tegenvalt.
Platforms selecteren streng voordat een campagne live gaat: ze toetsen je jaarrekening, je ondernemingsplan en je terugbetaalcapaciteit. Zonder gezonde cijfers kom je niet eens op het platform.
Family and friends: mooi maar risicovol
Familie of vrienden die instappen, is vaak de snelste manier om aan startkapitaal te komen.
Het risico zit niet in het geld, maar in de relatie. Loopt je bedrijf tegen, dan raakt dat niet alleen je portemonnee, maar ook de kerstdiner.
Leg daarom ook bij family and friends alles schriftelijk vast: het bedrag, de rente of het aandelenpercentage, en wat er gebeurt als het misgaat. Behandel deze investeerders net zo zakelijk als een onbekende partij.
Aandelen of een lening: equity versus vreemd vermogen
De belangrijkste keuze die je maakt, is of je aandelen weggeeft of geld leent.
Geef je aandelen (equity), dan hoef je niet af te lossen en loopt de investeerder het risico met je mee. Daar staat tegenover dat je zeggenschap en toekomstige winst deelt, en dat je de investeerder blijvend aan boord houdt.
Kies je voor een lening (vreemd vermogen), dan behoud je volledige zeggenschap, maar moet je aflossen en rente betalen, ook in een slecht jaar. Wil je geen aandelen weggeven, dan is een lening bij Qredits vaak een toegankelijker route dan de bank, zeker voor starters met beperkte zekerheden. Lees meer in het artikel over Qredits.
Een tussenvorm is de converteerbare lening: de investeerder leent je geld, met de afspraak dat die lening later omzet in aandelen, meestal bij de volgende financieringsronde. Dat is handig zolang je bedrijf nog moeilijk te waarderen is.
Zo bouw je een pitch deck en ondernemingsplan
Zonder een scherp ondernemingsplan en een kort pitch deck krijg je geen serieuze investeerder aan tafel.
Een ondernemingsplan onderbouwt je cijfers, je markt en je team uitgebreid. Een pitch deck is de verkorte, visuele versie daarvan, meestal tien tot vijftien dia's.
- Het probleem dat je oplost en voor wie
- Je oplossing en waarom die beter is dan het alternatief
- De markt: omvang, groei en concurrentie
- Tractie tot nu toe: omzet, klanten of een wachtlijst
- Het team en waarom juist jullie dit kunnen bouwen
- Een financiële prognose voor de komende drie jaar
- De ask: hoeveel je vraagt en wat de investeerder ervoor terugkrijgt
Twijfel je nog hoe je een ondernemingsplan opbouwt, lees dan het artikel over een sterk ondernemingsplan schrijven. Een serieuze investeerder leest dat plan altijd vóór het eerste gesprek.
Waardering en verwatering: reken dit vooraf goed door
De waardering van je bedrijf bepaalt hoeveel aandelen je straks weggeeft voor hetzelfde bedrag.
Onderscheid de waardering vóór de investering (pre-money) en erna (post-money): post-money is pre-money plus het geïnvesteerde bedrag. Vraagt een investeerder 200.000 euro bij een pre-money waardering van 800.000 euro, dan is de post-money waardering 1 miljoen euro en krijgt de investeerder 20 procent van de aandelen.
Een te hoge waardering jaagt investeerders weg, een te lage waardering geeft onnodig veel aandelen weg. Onderbouw je waardering met vergelijkbare deals in je sector, je omzetgroei en je winstmarge, niet met een gevoel.
Houd ook rekening met verwatering bij een volgende ronde: geef je nu 20 procent weg en straks nog eens 15 procent aan een nieuwe investeerder, dan houd je uiteindelijk minder over dan je vooraf had verwacht. Reken dat scenario vooraf al door.
De aandeelhoudersovereenkomst: leg de afspraken vast
Zodra een investeerder instapt, leg je de afspraken vast in een aandeelhoudersovereenkomst, niet alleen in een handdruk.
Daarin staan onder meer de zeggenschap per aandeelhouder, het dividendbeleid, drag-along- en tag-alongrechten, en wat er gebeurt bij een geschil, een overname of het vertrek van een aandeelhouder.
Wil een investeerder aandelen in ruil voor zijn geld, dan heb je een bv nodig, want alleen een bv kent aandelen en aandeelhouders. Ben je nu nog een eenmanszaak of vof, lees dan eerst het artikel over een bv oprichten voordat je een investeerder toelaat.
Sommige investeerders stappen liever niet rechtstreeks in jouw bv, maar via hun eigen holding. Dat is voor hen fiscaal aantrekkelijk: winst en verkoopwinst uit hun belang vallen dan vaak onder de deelnemingsvrijstelling, waardoor ze geen vennootschapsbelasting betalen over dividend of een latere verkoop. Vraag daar vroeg in het gesprek naar, want het bepaalt de structuur van de deal.
Waar vind je investeerders in de praktijk
De meeste investeerders vind je niet via een advertentie, maar via mensen die je al kent.
- Je eigen netwerk: oud-werkgevers, branchegenoten en andere ondernemers
- Netwerken van business angels, zoals BAN Nederland
- Participatiemaatschappijen, vaak via een warme introductie van je accountant of advocaat
- Pitchevenementen en accelerators, waar je in een paar minuten je plan presenteert aan een zaal investeerders
- Online platforms die ondernemers en investeerders aan elkaar koppelen
Ga je een bestaand bedrijf overnemen in plaats van zelf te starten, dan zoek je vaak om dezelfde reden een investeerder, alleen ligt de nadruk sterker op de waardering van het over te nemen bedrijf en de financieringsmix. Lees meer in het artikel over een bedrijf overnemen of kopen.
Veelgemaakte fouten bij het zoeken van een investeerder
Een paar missers kosten ondernemers achteraf geld, zeggenschap of een goede relatie. Let vooral op deze punten.
- Te laat beginnen, waardoor je onder tijdsdruk akkoord gaat met een slechte deal
- Een te hoge waardering neerleggen zonder onderbouwing
- Geen aandeelhoudersovereenkomst opstellen, met discussie achteraf tot gevolg
- Family and friends niet even zakelijk behandelen als een externe investeerder
- Verwatering bij een volgende financieringsronde niet vooraf doorrekenen
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een informele investeerder en een participatiemaatschappij?
Een informele investeerder, ook wel business angel genoemd, is een particulier die met eigen geld investeert, vaak tussen 10.000 en 250.000 euro, en daarnaast tijd en netwerk inbrengt. Een participatiemaatschappij investeert namens een fonds, meestal vanaf 250.000 euro tot enkele miljoenen, en stuurt sterker op rendement, groeitempo en een duidelijk exitmoment binnen vijf tot zeven jaar.
Hoeveel aandelen moet je aan een investeerder geven?
Dat hangt af van de waardering van je bedrijf en het geïnvesteerde bedrag: het percentage is ongeveer de investering gedeeld door de waardering na investering. Vraagt een investeerder 200.000 euro bij een waardering van 800.000 euro vóór de investering, dan komt de waardering na investering op 1 miljoen euro en krijgt de investeerder 20 procent van de aandelen. Onderhandel altijd eerst over de waardering, pas daarna over het percentage.
Kun je een investeerder financieren met een lening in plaats van aandelen?
Ja, dat heet een converteerbare lening: de investeerder leent je geld tegen rente, met de afspraak dat die lening later omzet in aandelen, meestal bij een volgende financieringsronde. Dat is handig als je bedrijf nu nog moeilijk te waarderen is, omdat je de waardering dan pas op een later en duidelijker moment vastlegt.
Wat leg je vast in een aandeelhoudersovereenkomst?
In een aandeelhoudersovereenkomst leg je onder meer de zeggenschap, het dividendbeleid, drag-along- en tag-alongrechten en de afspraken bij vertrek of een geschil vast. Laat dit document altijd opstellen of controleren door een jurist, want een onduidelijke overeenkomst leidt achteraf vaak tot dure conflicten tussen aandeelhouders.
Is crowdfunding een goed alternatief voor een investeerder?
Crowdfunding werkt goed voor bedragen tussen 50.000 en 2,5 miljoen euro, meestal via een lening met een vaste rente, zonder dat je aandelen kwijt bent. Het nadeel is dat je met tientallen tot honderden individuele geldschieters te maken krijgt in plaats van één partij, en dat platforms een strenge selectie maken voordat je campagne live gaat.
Kernpunten
- Bepaal eerst je financieringsbehoefte en je pitch: hoeveel geld, waarvoor, en wat de investeerder ervoor terugkrijgt
- Informele investeerders (business angels) investeren doorgaans 10.000 tot 250.000 euro, participatiemaatschappijen vanaf 250.000 euro tot enkele miljoenen
- Kies bewust tussen aandelen (equity) en een lening (vreemd vermogen), of een tussenvorm zoals de converteerbare lening
- Een sterk ondernemingsplan en een realistische waardering zijn een harde voorwaarde, niet een leuke bijkomstigheid
- Leg elke afspraak vast in een aandeelhoudersovereenkomst, ook met family and friends
Een investeerder zoeken kost tijd: reken op enkele maanden tussen het eerste gesprek en de handtekening onder de aandeelhoudersovereenkomst. Begin dus ruim voordat je kas leeg raakt, niet pas op het moment dat het water je aan de lippen staat.
Twijfel je nog over de juiste financieringsvorm voor jouw situatie, stel je vraag dan op het ondernemen-forum van CreativeDeals.