Met willekeurige afschrijving mag je als starter in de eerste jaren zelf bepalen hoe snel je bedrijfsmiddelen afschrijft, desnoods in één keer volledig. Zo verlaag je je winst in een goed jaar en betaal je minder belasting.
De regeling geldt voor starters met recht op de startersaftrek, en alleen over investeringen die onder de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) vallen. In dit artikel lees je precies wanneer je in aanmerking komt, welke investeringen meetellen en hoe je de regeling slim inzet.
Wat is willekeurige afschrijving?
Met willekeurige afschrijving bepaal je zelf hoe snel je een bedrijfsmiddel ten laste van je winst brengt, in plaats van een vast tempo aan te houden. Je mag zelfs de volledige aanschafwaarde in het eerste jaar in één keer afschrijven.
Bij gewone afschrijving loopt de waardevermindering van een bedrijfsmiddel over meerdere jaren, meestal lineair verdeeld over de gebruiksduur. Koop je bijvoorbeeld een laptop van 1.200 euro, dan schrijf je die doorgaans in vijf jaar af, met 240 euro per jaar.
Willekeurige afschrijving doorbreekt dat vaste ritme. Je kiest zelf in welk jaar je hoeveel afschrijft, zolang je binnen de voorwaarden van de regeling blijft. Dat geeft je sturing over het moment waarop je winst, en dus je belastingdruk, daalt.
De naam zegt het al: willekeurig staat hier voor vrij te kiezen, niet voor toevallig. Jij bepaalt het tempo, niet de wet.
Voor wie geldt de regeling?
Willekeurige afschrijving voor starters geldt alleen voor ondernemers die in het betreffende jaar recht hebben op de startersaftrek. Zonder die aftrek geen toegang tot deze afschrijvingsvrijheid.
Concreet is de regeling bedoeld voor een eenmanszaak, een maatschap, een vennootschap onder firma of een commanditaire vennootschap. Dat zijn allemaal rechtsvormen waarbij de winst wordt belast met inkomstenbelasting bij de ondernemer zelf.
Een bv valt hierbuiten. De startersaftrek is namelijk een regeling binnen de inkomstenbelasting, en een bv betaalt vennootschapsbelasting. Twijfel je of je aan de voorwaarden voldoet, lees dan het artikel over de startersaftrek voor de volledige uitleg.
Je hebt recht op de startersaftrek als je voldoet aan het urencriterium, in de afgelopen vijf jaar niet meer dan twee keer eerder een ondernemersaftrek genoot en niet meer dan twee keer eerder startersaftrek kreeg. Ook mag je onderneming niet eerder van iemand anders zijn overgenomen op een manier die de startersstatus uitsluit.
Zolang je in een kalenderjaar aan deze voorwaarden voldoet, mag je over investeringen uit dat jaar willekeurig afschrijven. Ook het jaar vóór je eerste jaar met startersaftrek, het zogeheten aanloopjaar, telt hiervoor mee.
Welke investeringen komen in aanmerking?
Je mag alleen willekeurig afschrijven op bedrijfsmiddelen die kwalificeren voor de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek. Valt een investering niet onder de KIA, dan komt die ook niet in aanmerking voor willekeurige afschrijving.
Een bedrijfsmiddel is een zaak die je langer dan een jaar gebruikt binnen je onderneming, zoals gereedschap, een laptop, machines of een bedrijfsauto. Denk aan alles waarin je investeert om je bedrijf te laten draaien.
Een paar categorieën vallen altijd buiten de investeringsaftrek, en dus ook buiten willekeurige afschrijving.
- Grond en gebouwen, met een enkele uitzondering voor bepaalde bedrijfsmiddelen die vast met een gebouw verbonden zijn
- Personenauto's, behalve zeer zuinige exemplaren, taxi's en auto's die je gebruikt voor beroepsvervoer of een rijschool
- Goodwill en andere immateriële activa, zoals vergunningen of octrooien
- Dieren die je bedrijfsmatig aanhoudt
Investeer je bijvoorbeeld in machines, computers, gereedschap of een bedrijfsbestelbus, dan zit je meestal wel goed. Wil je precies weten hoe afschrijven op verschillende soorten bedrijfsmiddelen werkt, lees dan het artikel over afschrijven van bedrijfsmiddelen.
Belangrijk is ook het moment van aankoop. Je mag alleen willekeurig afschrijven op bedrijfsmiddelen die je kocht in de jaren dat je startersaftrek kreeg, of in het jaar direct daarvoor.
Hoeveel mag je maximaal investeren?
Het jaarlijkse plafond voor willekeurige afschrijving is gelijk aan het maximumbedrag van de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek. In 2026 ligt dat op 398.236 euro per kalenderjaar.
De KIA werkt met een staffel, en dezelfde grenzen bepalen tot welk bedrag je willekeurig mag afschrijven.
- Tot 2.901 euro investering: geen KIA en geen willekeurige afschrijving
- Van 2.901 tot 71.683 euro: 28 procent van het investeringsbedrag telt mee voor de KIA
- Van 71.684 tot 132.746 euro: een vast bedrag van 20.072 euro
- Van 132.747 tot 398.236 euro: 20.072 euro, verminderd met 7,56 procent van het bedrag boven 132.746 euro
- Boven 398.236 euro: geen KIA meer over het meerdere
Voor de exacte, actuele bedragen en percentages verwijzen we naar de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek 2026 op belastingdienst.nl.
Investeer je in een jaar meer dan het maximumbedrag, dan verlies je niet automatisch je recht op willekeurige afschrijving. Je mag dan zelf kiezen op welke bedrijfsmiddelen je de regeling toepast, tot het plafond is bereikt.
Strategie: afschrijven in de juiste jaren
Plan je afschrijving in de jaren dat je winst maakt, zodat je de belastingprogressie afvlakt en niet onnodig veel belasting betaalt in een topjaar.
De inkomstenbelasting in box 1 werkt met schijven. In 2026 betaal je 35,75 procent tot een inkomen van 38.883 euro, 37,56 procent tot 78.426 euro, en 49,5 procent over het meerdere.
Maak je in je eerste jaar als starter weinig winst, dan heeft afschrijven weinig zin: je zit toch al in de laagste schijf. Bewaar de willekeurige afschrijving dan liever voor een jaar waarin je winst flink oploopt en je anders in de hoogste schijf terechtkomt.
Een voorbeeld maakt dit concreet. Koop je in jaar één een machine van 30.000 euro, en maak je dat jaar 15.000 euro winst, dan levert volledige afschrijving in jaar één weinig fiscaal voordeel op. Maak je in jaar twee 60.000 euro winst, dan bespaart afschrijven in dat jaar veel meer belasting, omdat je dan een deel van je winst uit de hoogste schijf haalt.
Je hoeft ook niet alles in één keer af te schrijven. Je kunt de aanschafwaarde verdelen over de jaren waarin je startersaftrek hebt, precies zoals het jou het beste past.
Overleg deze strategie altijd met je boekhouder of fiscalist. Zij kunnen op basis van je verwachte winst over meerdere jaren berekenen wanneer afschrijven het meeste oplevert. Meer over de belastingdruk voor ondernemers lees je in het artikel over belasting voor zzp'ers en ondernemers.
Verschil met gewone afschrijving
Bij gewone afschrijving ligt het tempo vast: meestal lineair over de gebruiksduur, met een maximum van 20 procent van de aanschafwaarde per jaar. Bij willekeurige afschrijving kies je zelf, ook 100 procent in het eerste jaar.
Gewone afschrijving houdt bovendien rekening met een restwaarde. Verwacht je dat een bedrijfsmiddel na gebruik nog iets waard is, dan trek je dat bedrag eerst van de aanschafwaarde af voordat je gaat afschrijven.
Bij willekeurige afschrijving vervalt die beperking niet volledig: ook hier schrijf je nooit verder af dan de werkelijke waardevermindering toestaat. Het verschil zit in het tempo, niet in het totale bedrag dat je uiteindelijk mag afschrijven.
Voor bedrijfsmiddelen die niet onder de startersregeling vallen, of zodra je geen recht meer hebt op startersaftrek, val je terug op de gewone afschrijvingsregels. Lees daarover meer in het artikel over afschrijven van bedrijfsmiddelen.
Let op: correctie bij verkoop of verhuur binnen 5 jaar
Verkoop, verhuur je het bedrijfsmiddel of zet je het anders in binnen 5 jaar na het begin van het investeringsjaar, dan moet je de boekwaarde corrigeren. Voor zeeschepen geldt een termijn van 10 jaar.
De boekwaarde wordt dan aangepast naar het niveau dat zou hebben gegolden bij gewone afschrijving. Het verschil tussen de willekeurige boekwaarde en de gecorrigeerde boekwaarde telt als winst in het jaar van de correctie.
Deze regel voorkomt dat je een bedrijfsmiddel snel volledig afschrijft en het daarna meteen doorverkoopt of verhuurt zonder dat de fiscus daar iets van merkt. Houd hier rekening mee als je overweegt een bedrijfsmiddel op korte termijn weer van de hand te doen.
Veelgestelde vragen
Wat is willekeurige afschrijving voor starters?
Willekeurige afschrijving voor starters (WAS) is een regeling waarmee je als startende ondernemer zelf bepaalt hoe snel je een bedrijfsmiddel afschrijft. In plaats van een vast tempo mag je in het jaar van aankoop al de volledige aanschafwaarde afschrijven, of juist wachten tot een jaar waarin je meer winst maakt.
Wie komt in aanmerking voor willekeurige afschrijving?
De regeling geldt voor ondernemers met een eenmanszaak, maatschap, vof of cv die in het betreffende jaar recht hebben op de startersaftrek. Een bv komt niet in aanmerking, omdat de startersaftrek een regeling in de inkomstenbelasting is en een bv onder de vennootschapsbelasting valt.
Mag je een bedrijfsmiddel in één keer volledig afschrijven?
Ja, dat is precies het voordeel van willekeurige afschrijving. Je mag de volledige aanschafwaarde in het jaar van aankoop ten laste van de winst brengen, in plaats van de kosten over meerdere jaren te spreiden zoals bij gewone afschrijving.
Wat is het maximale bedrag voor willekeurige afschrijving in 2026?
Het jaarlijkse plafond is gelijk aan het maximumbedrag van de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek. In 2026 ligt dat maximum op 398.236 euro. Investeer je meer, dan mag je zelf kiezen op welke bedrijfsmiddelen je de willekeurige afschrijving toepast.
Wat gebeurt er als je het bedrijfsmiddel binnen 5 jaar verkoopt of verhuurt?
Verkoop, verhuur je het bedrijfsmiddel of gebruik je het niet langer voor je eigen onderneming binnen 5 jaar na het begin van het investeringsjaar, dan moet je de boekwaarde corrigeren naar het niveau van gewone afschrijving. Het verschil telt dan als winst in het correctiejaar.
Kernpunten
- Willekeurige afschrijving laat je zelf het afschrijvingstempo kiezen, tot en met 100 procent in het eerste jaar
- De regeling geldt alleen voor eenmanszaken, maatschappen, vof's en cv's met recht op startersaftrek
- Alleen investeringen die onder de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek vallen komen in aanmerking
- Het jaarlijkse plafond is gelijk aan het KIA-maximum: 398.236 euro in 2026
- Plan je afschrijving in winstgevende jaren om de belastingprogressie te dempen
- Verkoop of verhuur je het bedrijfsmiddel binnen 5 jaar, dan volgt een correctie van de boekwaarde
Willekeurige afschrijving is een van de weinige fiscale regelingen waarmee je als starter zelf de regie pakt over je belastingdruk. Reken je situatie samen met je boekhouder of fiscalist door voordat je een investering doet, zodat je het afschrijvingsmoment optimaal kiest.