Wil je weten of je recht hebt op toeslagen, dan draait alles om één getal: je toetsingsinkomen. Dat is het inkomen waarmee Dienst Toeslagen bepaalt of je zorgtoeslag, huurtoeslag of een andere toeslag krijgt — en hoeveel.
In dit artikel leg ik uit wat het toetsingsinkomen is, hoe je het bij benadering kunt berekenen, en waar je rekening mee moet houden. Eén ding vooraf: de exacte bedragen en grenzen veranderen jaarlijks, dus gebruik voor de zekerheid altijd de rekenhulp van de Belastingdienst.
Wat is het toetsingsinkomen?
Het toetsingsinkomen is het inkomen dat telt voor je toeslagen. Dienst Toeslagen gebruikt dit ene getal om te bepalen of je recht op toeslagen hebt en wat je krijgt. Hoe lager je toetsingsinkomen, hoe hoger de toeslag meestal uitvalt.
Het begrip toetsingsinkomen is dus niet hetzelfde als je salaris of wat er netto op je rekening staat. Het is een fiscaal inkomensbegrip dat de Belastingdienst afleidt uit je aangifte of je jaaropgaaf.
Welke toeslagen zijn er?
Voordat we gaan rekenen: voor welke toeslagen geldt dit eigenlijk? Het toetsingsinkomen bepaalt het recht op vrijwel alle toeslagen. De vier bekendste:
- Zorgtoeslag — een bijdrage in je zorgverzekering
- Huurtoeslag — een bijdrage in je huur
- Kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag — bijdragen voor ouders
Voor al deze toeslagen geldt: hoe hoger je toetsingsinkomen, hoe lager de toeslag — en boven een bepaalde grens vervalt het recht op toeslagen helemaal.
Toetsingsinkomen berekenen: verzamelinkomen of belastbaar loon
Het berekenen van het toetsingsinkomen hangt af van of je aangifte inkomstenbelasting doet. Er zijn twee situaties:
- Je doet aangifte — dan is je toetsingsinkomen je verzamelinkomen: de som van je belastbare inkomen in box 1 (werk en woning), box 2 en box 3, na je aftrekposten
- Je doet geen aangifte — dan is je toetsingsinkomen je belastbaar loon, het bedrag dat op je jaaropgaaf van je werkgever staat
Belangrijk: het gaat om je bruto, belastbare inkomen, niet om je netto inkomen. Het verzamelinkomen wordt bepaald nadat de loonheffing en je aftrekposten zijn verwerkt, maar het blijft een bruto inkomensbegrip.
Wat telt mee in je toetsingsinkomen?
Bij het berekenen van toeslagen telt meer mee dan alleen je salaris. Houd rekening met deze punten:
- Je toeslagpartner — heb je een partner, dan telt jullie gezamenlijke jaarinkomen
- Buitenlands inkomen — internationaal vrijgesteld inkomen, het zogeheten 'niet in Nederland belastbaar inkomen', telt gewoon mee
- Bijzonder inkomen — denk aan een ontslagvergoeding of nabetaling, dat verhoogt je inkomen in dat jaar
Let op het verschil met je vermogen. Je spaargeld telt niet mee in het toetsingsinkomen zelf, maar voor sommige toeslagen geldt wél een aparte vermogensgrens. Te veel vermogen kan het recht op toeslagen dus alsnog blokkeren, los van je inkomen.
Een schatting maken en bijhouden
Bij het aanvragen van toeslagen geef je een schatting van je verwachte jaarinkomen. Dat is logisch, want je definitieve inkomen ken je pas na afloop van het jaar. Probeer die schatting zo realistisch mogelijk te maken.
Heb je een wisselend inkomen, bijvoorbeeld als ondernemer, dan is dat lastiger. Schat in dat geval liever iets aan de hoge kant: blijkt je inkomen achteraf lager, dan krijg je geld terug. Schat je te laag, dan moet je een deel terugbetalen.
Na het jaar vergelijkt Dienst Toeslagen je schatting met je definitieve aanslag en stelt het bedrag definitief vast. Wijzig je inkomen tussentijds, geef dat dan door. Gebruik de rekenhulp op de website van de Belastingdienst om een proefberekening voor de verschillende toeslagen te maken.
Toetsingsinkomen, hypotheek en lening
Je inkomen speelt niet alleen een rol bij toeslagen. Ook bij het aanvragen van een hypotheek of een andere lening kijken geldverstrekkers naar je inkomen, al gebruiken zij meestal je bruto jaarinkomen voor het bepalen van je maximale hypotheek.
Het is dus goed om het verschil te kennen: voor het ontvangen van toeslagen telt het toetsingsinkomen, terwijl een bank voor een lening naar je bruto inkomen kijkt. Twee verschillende berekeningen, met je inkomen als gedeelde basis.
Veelgestelde vragen
Wat is het toetsingsinkomen?
Het toetsingsinkomen is het inkomen waarmee Dienst Toeslagen bepaalt of je recht hebt op toeslagen en hoeveel. Doe je aangifte inkomstenbelasting, dan is het je verzamelinkomen; doe je geen aangifte, dan is het je belastbaar loon van de jaaropgaaf. Daar komt eventueel niet in Nederland belastbaar inkomen bij.
Is het toetsingsinkomen bruto of netto?
Het toetsingsinkomen is gebaseerd op je bruto, belastbare inkomen — niet op je netto inkomen. Je geeft dus je bruto jaarinkomen op, zoals dat na aftrekposten op je aanslag of jaaropgaaf staat, niet wat er uiteindelijk op je rekening binnenkomt.
Telt het inkomen van mijn partner mee?
Ja. Heb je een toeslagpartner, dan telt voor de berekening van de meeste toeslagen ook het jaarinkomen van je partner mee. Dienst Toeslagen kijkt naar jullie gezamenlijke toetsingsinkomen.
Wat gebeurt er als mijn inkomen hoger is dan geschat?
Bij de aanvraag geef je een schatting van je inkomen. Na afloop van het jaar vergelijkt Dienst Toeslagen die schatting met je definitieve aanslag. Was je werkelijke inkomen hoger, dan moet je een deel van de toeslag terugbetalen; was het lager, dan krijg je geld terug.
Kernpunten
- Het toetsingsinkomen is het inkomen waarmee Dienst Toeslagen je recht op toeslagen bepaalt
- Doe je aangifte, dan is het je verzamelinkomen (box 1, 2 en 3); doe je geen aangifte, dan je belastbaar loon van de jaaropgaaf
- Het gaat om je bruto, belastbare inkomen — inclusief dat van je toeslagpartner en eventueel buitenlands inkomen
- Je spaargeld telt niet mee in het toetsingsinkomen, maar voor sommige toeslagen geldt wel een aparte vermogensgrens
- Je geeft een schatting op; na de definitieve aanslag volgt verrekening, en bij een te hoog inkomen moet je terugbetalen
Wil je weten waar je recht op hebt? Maak eerst een realistische schatting van je bruto jaarinkomen, tel dat van een eventuele toeslagpartner erbij op, en doe daarna een proefberekening met de rekenhulp van de Belastingdienst.
Heb je een wisselend inkomen als ondernemer en twijfel je over je schatting? Lees dan hoe je je uurtarief als zzp'er berekent, of stel je vraag op het ondernemen-forum van CreativeDeals.