Stakingswinst is de winst die vrijvalt zodra je je onderneming beëindigt: de stille reserves in je bedrijfsmiddelen, de goodwill en de fiscale reserves die tot dan toe niet zichtbaar waren in je boekhouding. Je berekent die winst als de werkelijke waarde min de boekwaarde van je bedrijfsmiddelen.
Je mag daarbovenop de stakingsaftrek van maximaal 3.630 euro toepassen, en je kunt de stakingswinst omzetten in een lijfrente om de belasting te spreiden in plaats van in één keer af te rekenen.
In dit artikel lees je wat er precies in de stakingswinst zit, hoe je die zelf berekent met een rekenvoorbeeld, wat de stakingsaftrek je oplevert en hoe de stakingslijfrente werkt.
Wat is stakingswinst precies?
Stakingswinst is het verschil tussen de boekwaarde en de werkelijke waarde van je onderneming op het moment dat je stopt. Dat verschil bestaat uit drie onderdelen die normaal niet in je jaarwinst zichtbaar zijn.
- Stille reserves: het verschil tussen de boekwaarde en de werkelijke waarde van je bedrijfsmiddelen, zoals een bedrijfspand, machines of voorraad
- Goodwill: de meerwaarde van je onderneming boven de som van de losse bezittingen, bijvoorbeeld door een goede naam of een vaste klantenkring
- Fiscale reserves die vrijvallen: de oudedagsreserve en een eventuele herinvesteringsreserve die je nog niet had afgeboekt
Al die posten tel je bij elkaar op in het jaar waarin je stopt. Je onderneming rondt op dat moment fiscaal af, en alles wat je tot dan toe kon uitstellen komt in één keer in de winst terecht.
Dat maakt stakingswinst voor veel ondernemers de grootste fiscale klap van hun hele ondernemerschap, vooral als je jarenlang stille reserves hebt opgebouwd in een bedrijfspand of in goodwill.
Zo berekenen je de stakingswinst: een rekenvoorbeeld
Je berekent de stakingswinst per onderdeel: eerst de stille reserves per bedrijfsmiddel, dan de goodwill, en daarna de fiscale reserves die vrijvallen. De som van die drie is je stakingswinst.
Stel, je verkoopt je onderneming. Je bedrijfspand staat voor 180.000 euro op de balans, maar de werkelijke waarde is 260.000 euro. Dat levert een stille reserve op van 80.000 euro.
Daarnaast betaalt de koper 40.000 euro extra voor je klantenkring en je naam in de markt. Dat bedrag boek je als goodwill.
Je had ook nog 15.000 euro staan in je oudedagsreserve. Die reserve valt bij staking volledig vrij en telt mee als winst.
De stakingswinst komt dan uit op 80.000 plus 40.000 plus 15.000 euro, in totaal 135.000 euro. Dat bedrag telt op bij je gewone jaarwinst in het jaar van beëindiging.
Volgens de Belastingdienst werk je dit uit in een rekenkolom per bedrijfsmiddel, zodat je precies kunt onderbouwen waar elk deel van de stakingswinst vandaan komt.
De stakingsaftrek: maximaal 3.630 euro
Bovenop je gewone mkb-winstvrijstelling van 12,7 procent mag je de stakingsaftrek toepassen op je stakingswinst. Dat is een aftrekpost van maximaal 3.630 euro in 2026.
Je mag de stakingsaftrek in je hele ondernemersleven maar één keer volledig benutten. Gebruik je bij een eerste staking niet het volledige bedrag, dan mag je het restant nog een keer inzetten bij een latere beëindiging.
Stop je met meerdere ondernemingen na elkaar, dan geldt de aftrek dus niet steeds opnieuw voor 3.630 euro. Je houdt de teller van eerdere stakingen bij.
Let op de toekomst: de stakingsaftrek gaat volgens het Voorjaarspakket omlaag naar 908 euro per 1 januari 2027, en verdwijnt naar verwachting helemaal per 2030. Overweeg je op korte termijn te stoppen, dan loont het om de timing daarvan mee te wegen.
Stakingswinst omzetten in een lijfrente
Je kunt de stakingswinst omzetten in een lijfrenteverzekering, een lijfrenterekening of een lijfrentebeleggingsrecht. Daarmee stel je de belasting over die winst uit tot het moment dat de uitkeringen ingaan.
Deze stakingslijfrente staat los van je gewone jaarruimte voor lijfrentepremies. Voor stakende ondernemers geldt een extra, hogere aftrekruimte, specifiek bedoeld om de vrijgevallen stakingswinst fiscaal gefaseerd te laten uitkeren.
Hoeveel je precies mag omzetten, hangt af van je leeftijd en situatie. Volgens de Belastingdienst gelden voor 2026 deze maximale bedragen voor de extra lijfrentepremieaftrek bij staking:
- 574.867 euro als je minder dan ongeveer vijf jaar van je AOW-leeftijd verwijderd bent, arbeidsongeschikt bent, of de onderneming staakt door overlijden
- 287.445 euro als je tussen ongeveer vijf en vijftien jaar van je AOW-leeftijd verwijderd bent, of als de lijfrente-uitkering direct ingaat
- 143.732 euro in alle andere gevallen
Op deze bedragen brengt de Belastingdienst wel al opgebouwde pensioenaanspraken, ontslagvergoedingen en de stand van je oudedagsreserve in mindering, dus reken dit altijd samen met je boekhouder of fiscalist door voordat je een lijfrente afsluit.
De premie of storting moet je vóór 1 juli van het jaar na de staking hebben betaald om de aftrek nog te kunnen meenemen in de aangifte over het stakingsjaar.
Alternatief: doorschuiven in plaats van afrekenen
Je hoeft niet altijd direct af te rekenen over de stakingswinst. Draag je je onderneming over aan een mede-ondernemer, je partner of een kind dat al minstens drie jaar meewerkt, dan kun je in bepaalde gevallen kiezen voor doorschuiving.
Bij doorschuiving neemt de opvolger de boekwaarde van je bedrijfsmiddelen over in plaats van de werkelijke waarde. De stille reserves blijven dan fiscaal in de onderneming zitten en je betaalt op dat moment geen belasting over de stakingswinst.
Het nadeel is dat de opvolger die belastingclaim later overneemt: bij een volgende verkoop of staking rekent hij of zij wel af over de opgebouwde reserves. Doorschuiven is dus vooral uitstel, geen afstel.
Volgens de Belastingdienst geldt doorschuiving alleen bij specifieke overdrachten binnen de familie of aan een mede-ondernemer, en niet bij een gewone verkoop aan een externe koper. Twijfel je of doorschuiven in jouw situatie mogelijk is, laat dit dan vooraf toetsen door je boekhouder of fiscalist.
Aangifte en timing: wanneer geef je stakingswinst aan?
Je geeft de stakingswinst aan in je aangifte inkomstenbelasting over het jaar waarin je onderneming stopt. De stakingsaftrek en een eventuele lijfrentepremie verwerk je in dezelfde aangifte.
Stop je als zzp-ondernemer of met een eenmanszaak, dan loopt de staking via je gewone aangifte inkomstenbelasting. Bekijk het volledige stappenplan in het artikel over stoppen met je bedrijf, van uitschrijven bij de KVK tot de laatste btw-aangifte.
Heb je een bv, dan verloopt de beëindiging anders: daar spreek je over liquidatiewinst in plaats van stakingswinst, met eigen regels rond de vennootschapsbelasting en de aandeelhouder. Lees daarover meer in het artikel over een bv opheffen.
Twijfel je nog over welke aftrekposten en aanslagen bij je onderneming horen in de laatste jaren voor je stopt, dan geeft het overzichtsartikel over belasting voor zzp'ers en ondernemers een goed startpunt.
Veelgemaakte fouten bij het berekenen van stakingswinst
De berekening van stakingswinst gaat in de praktijk vaak mis op een paar vaste punten. Let hierop voordat je de knop indrukt.
- Goodwill vergeten mee te nemen, terwijl een koper daar wel voor betaalt
- De oudedagsreserve niet laten vrijvallen in de berekening
- De deadline van 1 juli voor de lijfrentepremie missen, waardoor de aftrek vervalt
- Denken dat de stakingsaftrek steeds opnieuw voor het volledige bedrag geldt bij een volgende onderneming
- Geen rekening houden met al opgebouwde pensioenaanspraken bij het bepalen van de lijfrenteruimte
Veelgestelde vragen
Wat is stakingswinst precies?
Stakingswinst is de winst die vrijvalt op het moment dat je je onderneming beëindigt. Het gaat om de stille reserves in je bedrijfsmiddelen, de goodwill van je onderneming en fiscale reserves zoals de oudedagsreserve of de herinvesteringsreserve. Al die posten vallen bij staking in één keer vrij en tellen mee als winst in het jaar van beëindiging.
Hoeveel is de stakingsaftrek in 2026?
De stakingsaftrek is in 2026 maximaal 3.630 euro. Je mag dat bedrag in je hele ondernemersleven maar één keer volledig benutten. Heb je bij een eerdere staking niet het volledige bedrag gebruikt, dan mag je het restant nog een keer inzetten bij een latere beëindiging.
Hoe berekenen je de stakingswinst?
Je berekent per bedrijfsmiddel de werkelijke waarde min de boekwaarde. Dat verschil is de stille reserve. Daarna tel je de goodwill op en de fiscale reserves die vrijvallen, zoals de oudedagsreserve. De optelsom van al die posten is je stakingswinst.
Kun je stakingswinst omzetten in een lijfrente?
Ja, je mag de stakingswinst omzetten in een lijfrenteverzekering, een lijfrenterekening of lijfrentebeleggingsrecht. Daarmee stel je de belasting over die winst uit tot het moment dat de lijfrente-uitkeringen ingaan, en betaal je die belasting gespreid over meerdere jaren in plaats van in één keer.
Moet je stakingswinst aangeven bij de Belastingdienst?
Ja, je geeft de stakingswinst aan in je aangifte inkomstenbelasting over het jaar waarin je stopt. Zet je de winst om in een lijfrente, dan verwerk je die aftrek in dezelfde aangifte, mits je de premie op tijd hebt betaald of gestort.
Kernpunten
- Stakingswinst bestaat uit stille reserves, goodwill en vrijvallende fiscale reserves zoals de oudedagsreserve
- Je berekent stakingswinst als de werkelijke waarde min de boekwaarde van je bedrijfsmiddelen, plus goodwill en vrijgevallen reserves
- De stakingsaftrek is in 2026 maximaal 3.630 euro, eenmalig in je hele ondernemersleven
- Je kunt de stakingswinst omzetten in een lijfrente om de belasting te spreiden, met een aftrekruimte tot 574.867 euro afhankelijk van je leeftijd
- De premie of storting voor de stakingslijfrente moet vóór 1 juli van het jaar na staking binnen zijn
Stakingswinst is vaak de grootste fiscale post van je hele ondernemerschap, dus reken hem ruim op tijd door voordat je definitief stopt. Zet de stakingsaftrek en een eventuele lijfrente slim in, en betrek je boekhouder of fiscalist bij de laatste jaarrekening.
Zo voorkom je dat een goed geplande beëindiging alsnog uitmondt in een onnodig hoge belastingaanslag.