Met de OndernemersCheck van de Belastingdienst bepaal je of je voor de inkomstenbelasting als ondernemer telt. Dat is belangrijk, want alleen als je ondernemer bent, heb je recht op ondernemersaftrek zoals de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek.
De check kijkt naar zaken als je winst, je zelfstandigheid, het aantal opdrachtgevers, je uren en het ondernemersrisico dat je loopt. De uitkomst is een indicatie, geen definitief oordeel van de Belastingdienst.
In dit artikel lees je wat de OndernemersCheck precies doet, welke criteria meetellen, wat het betekent voor je aftrekposten, en hoe dit onderwerp samenhangt met schijnzelfstandigheid.
Wat is de OndernemersCheck en waar vind je hem?
De OndernemersCheck is een gratis en anonieme vragenlijst van de Belastingdienst. Je vindt hem op belastingdienst.nl/ondernemerscheck.
Je beantwoordt maximaal twintig vragen over je situatie, verdeeld over thema's als zelfstandigheid, ondernemersrisico, continuïteit en de omvang van je werkzaamheden. Aan het einde krijg je een indicatie of je voor de inkomstenbelasting als ondernemer wordt gezien.
Omdat de check anoniem is, kun je hem invullen zonder in te loggen met DigiD. Je krijgt geen dossier of registratie, alleen een uitkomst die je helpt om je aangifte beter voor te bereiden.
Werk je al langer als zzp'er, dan is het slim om de check jaarlijks opnieuw te doen. Je situatie verandert namelijk, bijvoorbeeld door een nieuwe opdrachtgever of minder gewerkte uren, en daarmee kan ook je status wijzigen.
Ondernemer, resultaat uit overige werkzaamheden of loondienst
Voor de inkomstenbelasting vallen je inkomsten uit werk altijd in een van drie categorieën. Welke categorie van toepassing is, bepaalt welke aftrekposten je mag gebruiken.
Ben je ondernemer, dan geef je je inkomsten aan als winst uit onderneming. Dat is de gunstigste categorie, want alleen hier gelden de zelfstandigenaftrek, de startersaftrek en de mkb-winstvrijstelling.
Voldoe je niet aan de eisen voor ondernemerschap, maar werk je wel zelfstandig en structureel voor opdrachtgevers, dan valt je inkomen vaak onder resultaat uit overige werkzaamheden. Je betaalt hierover gewoon inkomstenbelasting, maar zonder de ondernemersaftrek.
Functioneer je feitelijk als werknemer, ook al werk je op factuurbasis, dan kan de Belastingdienst je inkomsten zien als loon uit dienstbetrekking. In dat geval loop je het risico op schijnzelfstandigheid, waarover verderop meer.
Een compleet overzicht van hoe de inkomstenbelasting voor zzp'ers en ondernemers werkt, met aangifte en aftrekposten, lees je in het artikel over belasting voor zzp'ers en ondernemers.
Waar let de Belastingdienst op: winst en zelfstandigheid
Twee van de belangrijkste criteria zijn of je structureel winst maakt en hoe zelfstandig je onderneming eigenlijk is. Zonder winststreven en zonder eigen keuzevrijheid is er volgens de Belastingdienst al snel geen sprake van een onderneming.
Bij winst kijkt de Belastingdienst of je duurzaam winst maakt of kunt maken. Maak je structureel verlies of houd je slechts een minimaal bedrag over, dan twijfelt de Belastingdienst of er wel een echte onderneming achter zit.
Bij zelfstandigheid gaat het om de vraag hoe onafhankelijk je werkt. Bepalen anderen hoe je je werk moet organiseren, wanneer je werkt en tegen welk tarief, dan ontbreekt de zelfstandigheid die bij ondernemerschap hoort.
Deze twee criteria wegen zwaar mee, maar staan nooit op zichzelf. De Belastingdienst weegt ze altijd samen met de andere criteria uit dit artikel.
Meerdere opdrachtgevers, risico en investeringen
Naast winst en zelfstandigheid kijkt de Belastingdienst ook naar het aantal opdrachtgevers, het risico dat je loopt en de investeringen die je doet. Samen laten die zien of je echt als bedrijf opereert.
Het ideaal is dat je meerdere opdrachtgevers hebt, zodat je minder afhankelijk bent van één partij. Als vuistregel wordt vaak drie of meer opdrachtgevers per jaar aangehouden, al is dit geen harde wettelijke grens.
Ondernemersrisico betekent dat jij het financiële risico draagt, bijvoorbeeld het risico dat een klant niet betaalt, dat je aansprakelijk bent voor fouten, of dat je afhankelijk bent van marktomstandigheden. Een werknemer loopt dit risico niet, een ondernemer wel.
Ook investeringen tellen mee: geld dat je steekt in apparatuur, reclame, verzekeringen of personeel. Daarnaast let de Belastingdienst op hoe je naar buiten treedt, bijvoorbeeld met een eigen website, een KVK-inschrijving en zichtbare reclame voor je diensten.
Het urencriterium: hoeveel uur moet je maken?
Het urencriterium houdt in dat je minstens 1.225 uur per kalenderjaar aan je onderneming besteedt. Dit criterium bepaalt niet of je ondernemer bent, maar wel of je recht hebt op bepaalde aftrekposten.
Voor het urencriterium tellen alle uren mee die je aan je onderneming besteedt, niet alleen de uren die je aan klanten factureert. Denk aan tijd die je steekt in offertes maken, je administratie bijhouden of je website onderhouden.
Haal je het urencriterium niet, dan kun je nog steeds ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting. Je mist dan wel aftrekposten zoals de zelfstandigenaftrek, die juist aan dit criterium is gekoppeld.
Werk je naast een baan in loondienst als zzp'er, dan is het urencriterium vaak lastiger te halen. Hoe dat precies werkt, lees je in het artikel over zzp'en naast je baan.
Wat betekent dit voor je ondernemersaftrek?
Word je door de Belastingdienst als ondernemer gezien, dan kom je pas dan in aanmerking voor de ondernemersaftrek. Dat verschil kan honderden tot duizenden euro's per jaar schelen.
De zelfstandigenaftrek is de bekendste aftrekpost en trekt een vast bedrag van je winst af, mits je aan het urencriterium voldoet. Ben je pas begonnen, dan kun je daarnaast de startersaftrek gebruiken, een extra aftrek bovenop de zelfstandigenaftrek.
Meer over de voorwaarden en het bedrag van deze extra aftrek lees je in het artikel over de startersaftrek.
Ook de mkb-winstvrijstelling geldt alleen voor ondernemers. Deze vrijstelt een percentage van je winst na aftrek van de ondernemersaftrek, en die geldt automatisch, ook zonder het urencriterium te halen.
Val je buiten de definitie van ondernemer, dan betaal je gewoon inkomstenbelasting over je resultaat, maar zonder al deze voordelen. Dat maakt de uitkomst van de OndernemersCheck direct voelbaar in je portemonnee.
De relatie met schijnzelfstandigheid
De OndernemersCheck raakt ook aan het onderwerp schijnzelfstandigheid. Werk je feitelijk als werknemer, maar factureer je als zzp'er, dan loop je hier risico op.
Bepaalt je opdrachtgever wanneer, hoe en tegen welk tarief je werkt, en werk je bijna uitsluitend voor die ene opdrachtgever, dan wijst dat op een verkapt dienstverband. Dezelfde signalen die de OndernemersCheck gebruikt, spelen ook een rol bij de beoordeling van schijnzelfstandigheid.
Het verschil is dat de OndernemersCheck naar jouw status voor de inkomstenbelasting kijkt, terwijl schijnzelfstandigheid en de Wet DBA gaan over de arbeidsrelatie met een specifieke opdrachtgever. Ze kunnen wel tegelijk spelen: een te grote afhankelijkheid van één opdrachtgever raakt beide beoordelingen.
Wil je weten welke risico's schijnzelfstandigheid oplevert voor jou en je opdrachtgever, en hoe je dit voorkomt, lees dan het artikel over schijnzelfstandigheid en de Wet DBA.
Let op: een indicatie, geen beschikking
De uitkomst van de OndernemersCheck is nadrukkelijk een indicatie. Het is geen officiële beschikking waarop je rechten kunt ontlenen bij de Belastingdienst.
Uiteindelijk beoordeelt de Belastingdienst je status altijd zelf, aan de hand van al je feiten en omstandigheden in dat specifieke jaar. Bij een controle of bij vragen over je aangifte kijkt een inspecteur naar je hele situatie, niet alleen naar je antwoorden op een online vragenlijst.
Gebruik de OndernemersCheck daarom als voorbereiding op je aangifte en als hulpmiddel om te zien waar je mogelijk kwetsbaar bent. Twijfel je serieus, bijvoorbeeld omdat je bijna al je omzet bij één opdrachtgever haalt, overleg dan met een boekhouder of fiscalist voordat je je aangifte indient.
Omdat je situatie van jaar tot jaar kan veranderen, bijvoorbeeld door een nieuwe opdrachtgever of minder uren, is het verstandig om de check ieder jaar opnieuw te doen in plaats van te vertrouwen op een oude uitkomst.
Veelgestelde vragen
Wat is de OndernemersCheck precies?
De OndernemersCheck is een gratis, anonieme vragenlijst van de Belastingdienst waarmee je nagaat of je voor de inkomstenbelasting als ondernemer telt. Je beantwoordt vragen over onder meer je winst, je zelfstandigheid, je opdrachtgevers en je risico, en krijgt daarna een indicatie van je status.
Is de uitkomst van de OndernemersCheck bindend?
Nee, de uitkomst is een indicatie en geen officiële beschikking. De Belastingdienst beoordeelt uiteindelijk zelf, op basis van al je feiten en omstandigheden in dat jaar, of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting.
Wat gebeurt er als ik geen ondernemer ben voor de inkomstenbelasting?
Ben je geen ondernemer, dan geef je je inkomsten aan als resultaat uit overige werkzaamheden in box 1. Je mist dan de ondernemersaftrek, zoals de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek, en ook de mkb-winstvrijstelling geldt niet voor je.
Hoeveel opdrachtgevers moet ik hebben om als ondernemer te gelden?
Er is geen vast wettelijk minimum, maar de Belastingdienst kijkt kritisch als je vrijwel al je omzet bij één opdrachtgever haalt. Meerdere opdrachtgevers, doorgaans wordt drie of meer aangehouden als vuistregel, verkleinen je afhankelijkheid en versterken je zelfstandigheid.
Wat is het verschil tussen de OndernemersCheck en de Wet DBA?
De OndernemersCheck gaat over jouw status voor de inkomstenbelasting, terwijl de Wet DBA gaat over de arbeidsrelatie tussen jou en een opdrachtgever en het risico op schijnzelfstandigheid. Ze overlappen wel: als je feitelijk als werknemer functioneert, ben je vaak ook geen ondernemer voor de inkomstenbelasting.
Kernpunten
- De OndernemersCheck is een gratis, anonieme vragenlijst van de Belastingdienst over je status voor de inkomstenbelasting
- De check weegt onder meer winst, zelfstandigheid, opdrachtgevers, ondernemersrisico en investeringen
- Alleen als ondernemer heb je recht op zelfstandigenaftrek, startersaftrek en mkb-winstvrijstelling
- Het urencriterium van 1.225 uur bepaalt aftrekposten, niet of je ondernemer bent
- De uitkomst is een indicatie, geen beschikking, en de check raakt aan het onderwerp schijnzelfstandigheid
Twijfel je na het invullen van de OndernemersCheck nog steeds over je status, wacht dan niet tot je aangifte met een verkeerde aanname indient. Een boekhouder of fiscalist kan binnen een kort gesprek al veel onduidelijkheid wegnemen.
Heb je vragen over je situatie als zzp'er of ondernemer, stel ze op het ondernemen-forum van CreativeDeals.