IB/PVV staat voor inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen. Het zijn twee verschillende heffingen die de Belastingdienst samen int in de eerste schijven van box 1.
De inkomstenbelasting (IB) gaat naar de algemene middelen van de staat. De premie volksverzekeringen (PVV) betaalt onder meer de AOW, de Wlz en de Anw. Op je aanslag of loonstrook zie je die twee heffingen terug als één gecombineerd bedrag.
Wat is inkomstenbelasting (IB)?
Inkomstenbelasting is de belasting die je betaalt over je inkomen, verdeeld over drie boxen. Box 1 gaat over inkomen uit werk en woning, box 2 over inkomen uit aanmerkelijk belang en box 3 over inkomen uit sparen en beleggen.
Voor de meeste mensen, of je nu in loondienst werkt of zzp'er bent, is box 1 de belangrijkste box. Daar valt je loon, je winst uit onderneming en je eigenwoningforfait onder.
De opbrengst van de inkomstenbelasting komt terecht in de algemene middelen. Daarmee financiert de overheid uitgaven zoals infrastructuur, onderwijs, defensie en de rijksoverheid in brede zin.
Als zzp'er of ondernemer betaal je inkomstenbelasting over je verzamelinkomen, dus de winst uit je onderneming samen met eventueel loon of andere inkomsten in box 1. Wil je precies weten hoe die aangifte werkt, lees dan het artikel over inkomstenbelasting als zzp'er.
Wat is premie volksverzekeringen (PVV)?
De premie volksverzekeringen is geen belasting maar een premie voor collectieve verzekeringen die iedereen in Nederland betaalt die hier woont of werkt. De opbrengst gaat niet naar de algemene middelen, maar rechtstreeks naar de fondsen van drie volksverzekeringen.
De premie volksverzekeringen bestaat in 2026 uit drie onderdelen.
- AOW-premie van 17,90 procent, voor de Algemene Ouderdomswet en het staatspensioen
- Anw-premie van 0,10 procent, voor de Algemene nabestaandenwet
- Wlz-premie van 9,65 procent, voor de Wet langdurige zorg
Samen komt dat op ongeveer 27,65 procent premiedeel in de eerste schijf van box 1. Dat percentage betaal je bovenop het percentage inkomstenbelasting, tot je de AOW-leeftijd bereikt.
Zonder deze premies zou er geen dekking zijn voor de AOW-uitkering, de zorgkosten uit de Wlz of een nabestaandenuitkering bij overlijden van een partner. De premie volksverzekeringen is dus feitelijk je bijdrage aan die collectieve regelingen.
Hoe worden IB en PVV samen geheven in box 1?
De Belastingdienst berekent inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen niet los van elkaar, maar telt ze op tot één gecombineerd tarief. Dat gecombineerde tarief geldt alleen in de eerste twee schijven van box 1.
In 2026 kent box 1 drie schijven. In de eerste schijf, tot 38.883 euro, betaal je een gecombineerd tarief van 35,75 procent. In de tweede schijf, tot 78.426 euro, betaal je een gecombineerd tarief van 37,56 procent. Daarboven, in de derde en hoogste schijf, betaal je 49,50 procent, maar dan uitsluitend inkomstenbelasting zonder premiedeel.
Trek je in de eerste schijf de 27,65 procent premie volksverzekeringen af van het gecombineerde tarief van 35,75 procent, dan blijft er ongeveer 8,10 procent zuivere inkomstenbelasting over. De rest, die 27,65 procent, is dus volledig premie voor AOW, Anw en Wlz.
In de derde schijf zit geen premiedeel meer, simpelweg omdat je boven die grens geen extra rechten meer opbouwt voor de volksverzekeringen. Daar betaal je dus alleen nog inkomstenbelasting, en dat tarief van 49,50 procent is in dat geval gelijk aan het IB-tarief zelf.
Voor de exacte schijfgrenzen en actuele percentages verwijst de Belastingdienst naar de pagina over boxen en tarieven. Die grenzen worden jaarlijks bijgesteld.
Als zzp'er betaal je dit gecombineerde tarief over je winst uit onderneming, nadat je eerst je aftrekposten hebt toegepast. Een compleet overzicht van die aftrekposten en de aangifte vind je in het artikel over belasting voor zzp'ers en ondernemers.
Rekenvoorbeeld: IB/PVV over een winst van 50.000 euro
Een voorbeeld maakt het systeem concreter. Stel dat je als zzp'er een belastbare winst van 50.000 euro hebt, na toepassing van je aftrekposten.
- Over de eerste 38.883 euro betaal je 35,75 procent gecombineerd IB/PVV, wat neerkomt op ongeveer 13.900 euro
- Over het restant van 11.117 euro, tot 50.000 euro, betaal je 37,56 procent, wat neerkomt op ongeveer 4.176 euro
- Samen komt dat uit op circa 18.076 euro aan IB/PVV, vóór verrekening van heffingskortingen
In dat totaalbedrag zit dus zowel het deel dat naar de algemene middelen gaat als het deel dat naar de AOW-, Anw- en Wlz-fondsen vloeit. Op je aanslag zie je alleen het eindbedrag, niet de onderverdeling.
Dit voorbeeld gaat uit van de schijftarieven zonder heffingskortingen. In de praktijk verlagen kortingen zoals de algemene heffingskorting het bedrag dat je daadwerkelijk moet betalen.
Waarom zie je IB/PVV als één bedrag op je aanslag?
De Belastingdienst kiest er bewust voor om inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen samen te heffen, ook al zijn het juridisch en financieel twee gescheiden stromen. Dat noem je een geïntegreerde heffing.
Het voordeel daarvan is eenvoud. Jij als belastingplichtige krijgt maar één percentage en één bedrag te zien, in plaats van twee losse berekeningen met elk hun eigen schijven en kortingen.
Achter de schermen verdeelt de overheid het geïnde bedrag daarna alsnog over de juiste bestemmingen: een deel naar de algemene middelen als inkomstenbelasting, en een deel naar de fondsen voor AOW, Wlz en Anw als premie.
Op je aanslag inkomstenbelasting staat daarom letterlijk de term inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen, vaak afgekort als IB/PVV of soms als loonheffing als het om de voorheffing via je werkgever gaat.
Wie betaalt geen of minder PVV?
Niet iedereen draagt evenveel premie volksverzekeringen af. Dat hangt vooral af van je leeftijd en je inkomen.
Zodra je de AOW-leeftijd bereikt, vervalt de AOW-premie van 17,90 procent. Je hebt namelijk vanaf dat moment recht op AOW in plaats van dat je er nog voor betaalt.
Het gecombineerde tarief in de eerste schijf daalt daardoor flink voor mensen die de AOW-leeftijd al hebben bereikt. Je betaalt dan nog wel inkomstenbelasting, plus de Anw- en Wlz-premie, maar niet meer de AOW-premie.
Ook boven een bepaald inkomen in box 1 betaal je geen premie volksverzekeringen meer, simpelweg omdat de premieheffing daar stopt en alleen het inkomstenbelastingdeel doorloopt in de hoogste schijf.
Verder tellen sommige heffingskortingen mee bij het bepalen van wat je uiteindelijk betaalt, ook al vallen die kortingen buiten het bestek van dit artikel. Ben je zelfstandige, dan is het slim om ook te kijken naar de zelfstandigenaftrek, want die verlaagt eerst je winst en dus indirect ook je IB/PVV-heffing.
IB/PVV versus andere heffingen: waar het niet mee moet worden verward
IB/PVV wordt soms verward met andere heffingen op je loonstrook of aanslag. Toch gaat het om afzonderlijke posten met een eigen doel.
De loonheffingen die je werkgever inhoudt, bestaan uit twee onderdelen: de loonbelasting/premie volksverzekeringen (de voorheffing op je uiteindelijke IB/PVV) en de premies werknemersverzekeringen, zoals voor de WW en de WIA. Die laatste groep heeft niets te maken met de volksverzekeringen uit dit artikel.
Daarnaast betaal je als werknemer of zzp'er een inkomensafhankelijke bijdrage voor de Zorgverzekeringswet, los van je premie voor de zorgverzekeraar zelf. Ook die bijdrage staat apart van de Wlz-premie die binnen de PVV valt.
Heb je een bv, dan betaal je geen inkomstenbelasting over de winst van de bv zelf, maar vennootschapsbelasting. Pas als je als directeur-grootaandeelhouder salaris of dividend uitkeert, komt er bij jou persoonlijk weer inkomstenbelasting om de hoek kijken, in box 1 of box 2.
Het is dus vooral belangrijk om te onthouden dat IB/PVV specifiek slaat op de combinatie van inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen in box 1, en niet op de bredere verzameling van alle heffingen die op je loon of winst drukken.
Waar zie je IB/PVV terug op je aanslag of loonstrook?
Werk je in loondienst, dan houdt je werkgever elke maand loonheffing in op je loon. Die loonheffing is een voorheffing op de uiteindelijke inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen die je over het hele jaar verschuldigd bent.
Op je loonstrook staat dat bedrag meestal apart vermeld als loonheffing, samen met de inhouding voor de werknemersverzekeringen.
Ben je zzp'er of ondernemer, dan loopt dat anders. Je krijgt geen loonheffing ingehouden, maar betaalt vaak gedurende het jaar al een voorlopige aanslag, gebaseerd op een inschatting van je winst.
Bij de definitieve aanslag inkomstenbelasting, die je meestal een jaar na je aangifte ontvangt, staat de precieze post inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen. Dat bedrag is berekend over je verzamelinkomen, na verrekening van aftrekposten en heffingskortingen.
Betaalde je al te veel via de voorlopige aanslag, dan krijg je het verschil terug. Betaalde je te weinig, dan moet je bijbetalen. Hoe die teruggave precies werkt, lees je in het artikel over inkomstenbelasting als zzp'er.
Kernpunten
- IB/PVV staat voor inkomstenbelasting en premie volksverzekeringen, samen geïnd in de eerste schijven van box 1
- Inkomstenbelasting gaat naar de algemene middelen, premie volksverzekeringen financiert AOW, Wlz en Anw
- De premie volksverzekeringen bestaat uit 17,90 procent AOW, 0,10 procent Anw en 9,65 procent Wlz, samen circa 27,65 procent
- Op je aanslag of loonstrook zie je IB en PVV als één gecombineerd bedrag, niet apart
- Vanaf de AOW-leeftijd vervalt de AOW-premie, waardoor het gecombineerde tarief in de eerste schijf flink daalt
IB/PVV lijkt op het eerste gezicht een simpele afkorting, maar erachter schuilt een slim systeem van twee heffingen in één tarief. Zodra je begrijpt welk deel naar de staat gaat en welk deel naar je eigen AOW, Wlz en Anw, snap je precies waarom dat bedrag op je aanslag zo hoog uitvalt.
Wil je zelf uitrekenen hoeveel je overhoudt na IB/PVV, gebruik dan de bruto-netto calculator, of stel je vraag op het ondernemen-forum van CreativeDeals.