Consignatie betekent dat je je product bij een verkoper neerlegt, die het namens jou verkoopt en pas afrekent zodra het daadwerkelijk verkocht is. De verkoper houdt een afgesproken commissie in, meestal tussen de 20 en 50 procent van de verkoopprijs.
Blijft je product onverkocht, dan krijg je het terug. Je loopt dus geen voorraadrisico bij de verkoper, maar wel het risico dat je geld pas veel later binnenkomt, of helemaal niet.
In dit artikel lees je hoe consignatie precies werkt, wat een realistische vergoeding is, wat er in een goed consignatiecontract moet staan, en in welke branches je dit verkoopmodel het meest tegenkomt.
Wat is consignatie precies?
Consignatie is een verkoopvorm waarbij jij als eigenaar (de consignatiegever) je product afgeeft aan een verkoper (de consignatienemer), die het voor jou te koop zet zonder het zelf te kopen.
Het cruciale verschil met een gewone inkoop is het eigendomsrecht. Zolang je product niet verkocht is, blijft het juridisch jouw eigendom, ook al staat het fysiek in de winkel van een ander.
De verkoper draagt daarmee geen inkooprisico. Hij hoeft geen geld voor te schieten en betaalt je alleen als er daadwerkelijk een klant afrekent.
Voor jou als leverancier betekent dit dat je pas verdient op het moment van verkoop, en niet op het moment dat je product de winkel binnenkomt. Dat maakt consignatie fundamenteel anders dan een gewone leveranciersrelatie.
Hoe werkt consignatieverkoop stap voor stap?
Consignatie volgt in de praktijk vrijwel altijd dezelfde route, van eerste contact tot afrekening.
- Je maakt afspraken met een verkoper over welke producten, tegen welke commissie en voor hoe lang
- Je legt die afspraken vast in een consignatiecontract
- Je levert je product aan bij de verkoper, meestal met een paklijst of overzicht van waardes
- De verkoper zet je product in de winkel of webshop, vaak samen met eigen assortiment
- Zodra een klant koopt, incasseert de verkoper de volledige verkoopprijs
- De verkoper houdt zijn commissie in en maakt het restant aan jou over, meestal maandelijks of per verkocht item
- Onverkochte producten gaan na de afgesproken termijn terug naar jou
De frequentie van uitbetaling verschilt sterk per verkoper. Sommige winkels rekenen wekelijks af, andere pas aan het einde van het seizoen.
Wat is een normale vergoeding of commissie?
De commissie bij consignatie ligt meestal tussen de 20 en 50 procent van de verkoopprijs, en dat percentage verschilt flink per branche.
Kunstgalerieën rekenen doorgaans het hoogste percentage, vaak tussen de 40 en 50 procent. Zij investeren in expositieruimte, netwerk en marketing rond een kunstenaar, en dat werk vertaalt zich in een hogere fee.
Tweedehandswinkels en kledingzaken zitten vaak tussen de 40 en 50 procent. Het amerikaanse platform Investopedia noemt in zijn uitleg over consignment retail eveneens een gangbare bandbreedte van 25 tot 60 procent, afhankelijk van het type product en de winkel.
Investopedia wijst er ook op dat gespecialiseerde of moeilijk verkoopbare producten vaak een hogere commissie krijgen, omdat de verkoper meer moeite moet doen om een koper te vinden.
Reken dus niet op één vast percentage. Vraag altijd naar de exacte staffel voordat je iets afgeeft, en vergelijk desnoods meerdere verkopers voordat je kiest.
Het consignatiecontract: welke afspraken leg je vast?
Een goed consignatiecontract voorkomt discussie achteraf, en dat begint bij duidelijkheid over eigendom en risico.
Leg in ieder geval deze punten vast.
- Welke producten je afgeeft, met een specificatie of paklijst inclusief waarde per stuk
- De hoogte van de commissie, en of die per product of per categorie verschilt
- De looptijd van de consignatie, en wat er gebeurt als de termijn verstrijkt
- De uitbetalingsfrequentie en de manier waarop je inzicht krijgt in verkopen
- Wie het risico draagt bij diefstal, schade of verlies tijdens de consignatieperiode
- Of de verkoper verzekerd is voor de producten die bij hem in bewaring zijn
- De opzegtermijn en de manier waarop je onverkochte producten terugkrijgt
Het eigendom van je product blijft in principe bij jou totdat het verkocht is. Zet dat ook letterlijk zo in het contract, want bij een faillissement van de verkoper maakt dat een groot verschil.
Sta je product namelijk nog op naam van de verkoper of ontbreekt een duidelijke eigendomsclausule, dan loop je het risico dat een curator je spullen meerekent in de failliete boedel. Met een helder consignatiebeding kun je je product juist terugvorderen.
Vraag daarnaast altijd naar de verzekeringsdekking van de verkoper. Niet elke winkel heeft goederen van derden standaard meeverzekerd, en dat kan je flink duur komen te staan bij een inbraak of brand.
Voordelen en nadelen van consignatie
Consignatie werkt voor beide partijen anders uit, en het is goed om dat vanaf het begin scherp te hebben.
Voor jou als consignatiegever gelden deze voordelen.
- Je bereikt klanten via een verkooppunt zonder zelf een winkel of platform te bouwen
- De verkoper doet de zichtbaarheid, de presentatie en soms de marketing
- Onverkochte spullen krijg je terug, zonder dat je met afgeprijsde restanten blijft zitten bij de verkoper
Daar staan ook duidelijke nadelen tegenover.
- Je krijgt pas betaald na verkoop, wat je cashflow onder druk kan zetten
- Je hebt weinig grip op hoe en waar je product gepresenteerd wordt
- Bij schade, diefstal of een faillissement van de verkoper loop je risico, zeker zonder goed contract
Voor de consignatienemer, dus de verkoper, is het beeld precies omgedraaid. Hij loopt geen inkooprisico en breidt zijn assortiment uit zonder kapitaal vast te leggen, maar mist ook volledige controle over prijsstelling en voorraad, omdat die formeel bij de eigenaar blijft liggen.
Btw en consignatie in het kort
Ben je btw-plichtig, dan draag je btw af over de verkoopprijs op het moment dat je product daadwerkelijk verkocht wordt, niet op het moment dat je het afgeeft.
De verkoper factureert doorgaans zijn commissie apart aan jou, inclusief btw. Jij trekt die btw weer af als voorbelasting, mits je zelf btw-plichtig bent.
Verkoop je incidenteel als particulier, bijvoorbeeld tweedehands spullen via een kringloopwinkel, dan speelt btw meestal geen rol. Twijfel je over jouw specifieke situatie, overleg dan met je boekhouder of neem contact op met de Belastingdienst.
Voorbeelden van consignatie in de praktijk
Consignatie is geen nieuw fenomeen, maar wel een model dat in bepaalde branches structureel terugkomt.
Kunst is misschien wel het meest bekende voorbeeld. Galeries hangen werk van kunstenaars op consignatiebasis, verkopen namens de maker en houden een commissie in die vaak richting de helft van de verkoopprijs loopt.
Tweedehands- en kringloopwinkels werken bijna altijd via consignatie of een vergelijkbaar model. Je brengt kleding of spullen binnen, de winkel verkoopt ze, en je krijgt achteraf een deel van de opbrengst.
Wil je zelf tweedehands kleding verkopen en de verschillende afzetkanalen naast elkaar zien, dan lees je meer in het artikel over tweedehands kleding verkopen.
Ook in de mode-industrie zet je merken soms producten op consignatie bij een boetiek, vooral als een winkel het risico van een nieuwe collectie niet zelf wil dragen.
Daarnaast zie je consignatie terug bij concept stores en pop-up winkels, waar meerdere kleine merken samen ruimte huren en elk hun eigen producten op consignatiebasis aanbieden.
Wil je juist grotere partijen inkopen en zelf doorverkopen in plaats van op consignatiebasis te werken, bekijk dan het artikel over resellen. Daar draai je namelijk zelf inkoop en marge, in plaats van te wachten op een commissieafrekening.
Wanneer loont consignatie voor jou?
Consignatie loont vooral als je zelf geen verkooppunt hebt, weinig tijd hebt om te adverteren, of een niche product verkoopt dat baat heeft bij fysieke uitstalling.
Heb je haast met je geld, verkoop dan liever direct via een platform zoals Marktplaats. Meer over de opties daarvoor, inclusief consignatie als een van de verkoopmodellen, lees je in de gids over kopen en verkopen via de marktplaats.
Reken bij consignatie altijd door wat er overblijft na commissie, en vergelijk dat met wat je netto overhoudt bij directe verkoop. De marge die je overhoudt is bij consignatie vaak lager per stuk, maar je bereikt er wel klanten mee die je anders had gemist.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen consignatie en gewoon verkopen aan een winkel?
Bij consignatie blijft het product jouw eigendom totdat het verkocht is, en de winkel betaalt je pas na de verkoop. Bij gewone verkoop aan een winkel (inkoop) koopt de winkel je product meteen van je over en draagt vanaf dat moment het volledige risico. Consignatie is voor jou dus risicovoller op het gebied van tijd, maar de winkel loopt geen inkooprisico en neemt daardoor sneller een product aan.
Hoeveel commissie is normaal bij consignatie?
De meeste consignatiecontracten liggen tussen de 20 en 50 procent commissie voor de verkoper. Bij kunstgalerieën ligt dat percentage vaak rond de 40 tot 50 procent, bij kledingwinkels en tweedehandswinkels vaak tussen de 40 en 50 procent. Het exacte percentage hangt af van de sector, de verkoopwaarde en hoeveel werk de verkoper erin steekt.
Wat gebeurt er als mijn product niet verkocht wordt?
Als je product binnen de afgesproken periode niet verkocht wordt, krijg je het gewoon terug. Je betaalt dan geen commissie, want die wordt alleen ingehouden bij een daadwerkelijke verkoop. Spreek wel altijd een concrete termijn af, anders kan je product maandenlang blijven liggen zonder dat iemand actie neemt.
Moet ik btw afdragen over een consignatieverkoop?
Ja, als je btw-plichtige ondernemer bent, breng je btw in rekening over de verkoopprijs zodra je product verkocht is, ook al heb je het zelf nooit gefactureerd aan de eindklant. De verkoper factureert de commissie meestal apart aan jou, inclusief btw. Val je onder de kleineondernemersregeling of verkoop je incidenteel als particulier, dan gelden andere regels, en dat vraag je het beste na bij de Belastingdienst of je boekhouder.
Wie is aansprakelijk als mijn product beschadigd of gestolen wordt in de winkel?
Dat hangt volledig af van wat er in het consignatiecontract staat. Regel altijd vooraf wie het risico draagt tijdens de periode dat je product in de winkel ligt, en check of de verkoper daarvoor een verzekering heeft afgesloten. Staat er niets over aansprakelijkheid in het contract, dan sta je bij schade vaak met lege handen.
Kernpunten
- Bij consignatie blijft je product jouw eigendom en betaalt de verkoper pas na verkoop
- De commissie ligt meestal tussen de 20 en 50 procent, afhankelijk van de branche
- Onverkochte producten krijg je terug, dus er is geen voorraadrisico bij de verkoper
- Leg eigendom, risico, verzekering en uitbetaling altijd vast in een schriftelijk consignatiecontract
- Btw betaal je op het moment van verkoop, niet bij het afgeven van je product
Consignatie kan een prettige manier zijn om je producten onder de aandacht te brengen zonder zelf een verkooppunt te runnen, maar de vergoeding en de contractuele afspraken maken het verschil tussen een goede en een slechte deal.
Vergelijk altijd meerdere verkopers, vraag door op de commissie en zet elke afspraak op papier voordat je iets afgeeft.