Oplichting voorkom je bij online kopen en verkopen met drie regels: betaal nooit vooruit aan een onbekende, klik nooit op een betaalverzoek dat je toegestuurd krijgt, en houd alle communicatie binnen het platform. Bijna elke vorm van oplichting begint met het doorbreken van een van die drie.
De schade is fors. De Fraudehelpdesk registreerde over 2025 ruim 68 miljoen euro schade, 30 procent meer dan een jaar eerder, verdeeld over 15.116 financieel gedupeerden. Dat aantal slachtoffers steeg met 65 procent.
Deze gids beschrijft welke signalen erop wijzen dat je met een oplichter te maken hebt, hoe je de gegevens van de verkoper of koper controleert en wat je doet als het toch misgaat. Voorkom oplichting door je controles te doen voordat er geld beweegt; achteraf valt er weinig meer te herstellen.
Wat je in deze gids leert
Deze gids is bedoeld voor iedereen die tweedehands spullen koopt of verkoopt via een handelsplaats, en voor ondernemers die grotere transacties online afhandelen.
- Welke vormen van oplichting het vaakst voorkomen bij online handel
- Hoe oplichting te voorkomen is met een paar vaste controles
- Waar je op moet letten als koper en als verkoper
- Hoe je een tegenpartij controleert via reviews, de Kamer van Koophandel en een zoekmachine
- Welke betaalmethode veilig is en wanneer escrow verstandig is
- Wat je stap voor stap doet als je bent opgelicht
Dit is een verdieping op de bredere gids over kopen en verkopen via Marktplaats, die het hele proces van advertentie tot aflevering behandelt.
Hoe oplichting op Marktplaats werkt
Internetoplichting draait zelden om techniek en bijna altijd om vertrouwen. De oplichter wil dat jij een handeling verricht die je normaal niet zou doen, en gebruikt daarvoor tijdsdruk, een te mooie prijs of een plausibel klinkend verhaal.
Het patroon is opvallend consistent. Eerst wordt het contact verplaatst naar WhatsApp of e-mail, buiten het platform om, want daar bestaat geen logbestand en geen moderatie. Vervolgens komt er een reden waarom de normale betaalmethode niet werkt.
Op dat moment nemen de oplichters de regie over. Zij bepalen het kanaal, het tempo en de betaling, en jij reageert alleen nog.
Oplichting via advertentiesites verschilt daarin van fraude met neppe webwinkels. Bij platforms zoals Marktplaats zit er een echt persoon tegenover je die het vertrouwen wint; bij valse webshops doen cybercriminelen dat met een complete website.
De bedragen lopen op. Bij handelsfraude rond auto's verloor een slachtoffer in 2025 gemiddeld meer dan 24.000 euro, tegenover ongeveer 5.000 euro een jaar eerder. Autofraude was daarmee goed voor 28 procent van al het geld dat op handelsplatformen verdween.
Oplichting op Marktplaats is een strafbaar feit, maar de praktijk is dat internetcriminelen werken met gestolen identiteiten en katvangers. Voorkomen weegt zwaarder dan achteraf je recht halen.
De bekendste trucs van oplichters
Oplichters proberen vaak dezelfde handvol scenario's om je geld afhandig te maken, omdat die blijven werken. Herken je er een, dan stop je het gesprek.
De verkoper vraagt om vooruitbetaling. Je mag het product pas ontvangen nadat je het volledige aankoopbedrag hebt overgemaakt. Zodra het geld binnen is, verdwijnt de oplichter en reageert niemand meer.
De prijs is te mooi. Populaire artikelen zoals telefoons, spelcomputers en fietsen staan honderden euro's onder de marktwaarde. Dat is geen koopje, dat is lokaas.
Er wordt haast gecreëerd. Er zou nog iemand geïnteresseerd zijn, de advertentie gaat vanavond offline, je moet nu beslissen. Tijdsdruk bestaat om je te laten stoppen met nadenken.
Het contact gaat naar buiten het platform. Een legitieme koper of verkoper heeft geen enkele reden om weg te willen van de officiële berichtenfunctie.
Er komt een vals betaalbewijs. Je krijgt schermafbeeldingen of screenshots van een overboeking die er echt uitziet. Een screenshot is geen betaling; alleen je eigen bankrekening telt.
De koper maakt te veel over. Er verschijnt een bedrag dat hoger is dan afgesproken, met het verzoek het verschil terug te storten. De oorspronkelijke betaling wordt daarna teruggedraaid en jij bent het teruggestorte bedrag kwijt.
Er wordt om je identiteitsbewijs gevraagd. Stuur nooit een foto of kopie van je paspoort of rijbewijs aan een tegenpartij. Die gegevens worden gebruikt om op jouw naam nieuwe accounts en valse websites op te zetten.
Bij verkoop via verzending komt daar nog een variant bij: de koper claimt dat het pakket nooit aankwam. Verstuur daarom altijd met track and trace, ook als je tweedehands kleding verkoopt voor kleine bedragen.
Het betaalverzoek van 1 cent
Het betaalverzoek van 1 cent is de gevaarlijkste variant, omdat het bedrag zo klein is dat je niet oplet. De koper wil je rekening "verifiëren" en stuurt daarvoor een link.
Die link leidt naar een namaakversie van de inlogpagina van je bank. Volgens de Fraudehelpdesk komen alle gegevens die je daar invult rechtstreeks bij de oplichter terecht, waarna hij zelf kan inloggen en je rekening leeghaalt.
Dit is phishing, geen betaling. Er bestaat geen bank en geen handelsplatform dat een overboeking van 1 cent gebruikt om een identiteit te controleren.
De regel is simpel: klik niet op een betaalverzoek dat je ongevraagd krijgt toegestuurd. Wil je een betaalverzoek gebruiken, dan maak je het zelf aan in je eigen bankapp.
Iemand die zich voordoet als koper heeft die verificatie namelijk nergens voor nodig. Zodra je op zo'n link klikt, ben je het potentiële slachtoffer van een aanval op je bankapp, niet van een misgelopen verkoop.
Hetzelfde geldt voor Tikkie-fraude via WhatsApp. Het officiële adres is altijd tikkie.me; vertrouw je de domeinnaam niet, sluit dan het scherm en typ de site van je bank handmatig in.
Waar je als verkoper op moet letten
Als verkoper loop je een ander risico dan als koper: jij geeft eerst een product af, of je geeft toegang tot je bankgegevens. Beide zijn te voorkomen.
Wacht altijd tot het geld daadwerkelijk op je rekening staat voordat je iets laat verzenden. Een bevestigingsmail, een screenshot of een belofte is geen betaling.
Wat je wilt verkopen bepaalt hoeveel voorzorg redelijk is. Bij een boekenkast van 30 euro volstaat ophalen; bij een dure racefiets laat je de koper eerst betalen, of je kiest voor verzending onder rembours zodat de bezorger het geld int.
Wil de potentiële koper met contant geld betalen bij een groot bedrag, spreek dan af in de hal van een bankkantoor of op een drukke openbare plek en tel het geld ter plekke. Vraagt de verkoper of koper om over te boeken naar een buitenlandse rekening, dan stop je.
Deel nooit je volledige bankgegevens buiten een normale overboeking om. Je rekeningnummer heeft een koper alleen nodig om te betalen, verder niets.
Wie regelmatig verkoopt, doet er goed aan de advertentie zelf scherp te zetten. Duidelijke foto's, een eerlijke omschrijving en een realistische vraagprijs trekken serieuze kopers en schrikken fraudeurs af, zoals ook uitgelegd in de gids over adverteren op Marktplaats.
Verkoop je via een tussenpersoon, bijvoorbeeld in consignatie, leg dan schriftelijk vast wie het risico draagt zolang het product bij de ander ligt.
Zo controleer je de tegenpartij
Controleer eerst, betaal daarna. Vijf minuten onderzoek voorkomt het overgrote deel van de oplichterij.
Begin bij het account zelf. Hoe lang is diegene actief, hoeveel beoordelingen zijn er, en klinken die reviews als echte transacties of als lege eenregelaars die allemaal op dezelfde dag zijn geplaatst?
Zoek daarna op naam, telefoonnummer, e-mailadres en bankrekeningnummer in een zoekmachine. Oplichters hergebruiken telefoonnummers en e-mailadressen, en gedupeerden zetten die vaak online.
De politie biedt hiervoor een aparte controle aan waarmee je een telefoonnummer, e-mailadres of IBAN kunt checken tegen bekende meldingen. Dat kost een halve minuut en is de beste eerste stap.
Doe ook een omgekeerde beeldzoekopdracht op de foto's uit de advertentie. Duiken dezelfde foto's op bij een webwinkel of in oudere advertenties, dan zijn ze gestolen.
Koop je bij een webshop in plaats van een particulier, dan gelden aanvullende checks. Zoek het bedrijf op in het handelsregister van de Kamer van Koophandel, controleer of het KVK-nummer en adres op de site kloppen, en lees de algemene voorwaarden.
Zie je een keurmerk op de website, zoals Thuiswinkel Waarborg, verifieer dan bij de keurmerkhouder zelf of de webwinkel daar echt is aangesloten. ACM ConsuWijzer wijst erop dat logo's simpelweg gekopieerd worden en adviseert reviews op meerdere onafhankelijke sites te vergelijken.
Handel je over de grens, houd er dan rekening mee dat je geschil onder buitenlands recht kan vallen. De gids over Belgische marktplaatsen gaat in op wat dat betekent bij grensverkeer.
Veilig betalen en escrow
De betaalmethode bepaalt of je je geld terug kunt krijgen. Kies daarom bewust in plaats van te doen wat de tegenpartij voorstelt.
Bij ophalen is contant betalen prima, zolang het bedrag beperkt blijft. Bij verzending is de officiële betaalfunctie van het platform de beste optie, omdat daar kopersbescherming aan hangt en het geld pas naar de verkoper gaat als het product is geleverd.
iDEAL en een gewone overboeking zijn snel, maar bieden geen bescherming: het geld is direct weg. Een creditcard geeft meer ruimte, omdat je bij niet-leveren via de creditcardmaatschappij een chargeback kunt aanvragen.
Bij webwinkels kun je bovendien vaak achteraf te betalen kiezen. Dat is voor de koper de veiligste optie, omdat je pas hoeft te betalen nadat je hebt gecontroleerd wat er is bezorgd. Een webshop die je alleen vooruit wil laten betalen, verdient extra achterdocht.
Betalingen via PayPal kennen kopersbescherming, maar alleen als je de aankoop registreert als goederentransactie. Betaal je via PayPal met de optie voor vrienden en familie, dan vervalt die bescherming volledig, en precies daarom vragen oplichters erom.
Gaat het om duizenden euro's, dan is escrow de enige methode die beide partijen dekt. Een derde partij houdt het geld vast tot koper en verkoper allebei hun deel hebben geleverd.
Escrow is standaard bij het kopen en verkopen van websites en domeinen, en de werking staat uitgewerkt in de gids over escrow voor een domeinnaam. Voor een tweedehands fiets is het overdreven, voor een auto of een bedrijfsmiddel niet.
Opgelicht, wat doe je nu?
Bel eerst je bank, daarna doe je aangifte. Snelheid bepaalt of het geld nog te blokkeren is, want oplichters sluizen bedragen binnen enkele uren door.
Bewaar al het bewijs voordat je iets anders doet. Maak schermafbeeldingen van de advertentie, het volledige gesprek, het advertentienummer, het profiel, de betaling en het rekeningnummer waarnaar je hebt overgemaakt.
Meld de zaak vervolgens bij het platform. Marktplaats werkt samen met de politie en kan een account blokkeren, wat voorkomt dat een volgende nietsvermoedende gebruiker erin trapt.
Doe daarna aangifte bij de politie. Aangifte van internetoplichting gaat online en komt terecht bij het Landelijk Meldpunt Internetoplichting, dat aankoop- en verkoopfraude via advertentiesites, webshops en sociale media landelijk analyseert.
Zorg dat je bij de aangifte het advertentienummer, het e-mailadres, het telefoonnummer, het bankrekeningnummer, het bedrag en de gebruikte betaalmethode paraat hebt. Zonder die gegevens wordt een oplichter niet opgespoord.
Meld het incident tot slot bij de Fraudehelpdesk. Die meldingen leiden zelden direct tot je geld terug, maar zorgen wel dat nieuwe fraudevormen sneller worden herkend en gedeeld.
Ging het om een webwinkel die niet levert, dien dan ook een klacht in bij de ACM. Bleef de bank je enige route, vraag dan expliciet naar terughaling van de overboeking of een chargeback op je creditcard.
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik online oplichting voorkomen?
Betaal nooit vooruit aan een onbekende verkoper, klik nooit op een betaalverzoek dat je via WhatsApp of e-mail krijgt en houd alle communicatie binnen het platform. Controleer eerst de gegevens van de verkoper via reviews, de Kamer van Koophandel en een zoekmachine. Gebruik bij grotere bedragen escrow, zodat het geld pas vrijkomt als het product is geleverd.
Wat is de veiligste manier om geld te ontvangen bij online verkoop?
Contant bij ophalen is het veiligst voor kleine bedragen, mits je het geld ter plekke telt en controleert. Bij verzending laat je de koper vooraf betalen via de officiële betaalmethode van het platform of via een gewone overboeking of iDEAL naar jouw rekening. Accepteer nooit een screenshot als betaalbewijs en verstuur pas als het geld daadwerkelijk op je rekening staat.
Wat is de meest voorkomende vorm van oplichting in webshops?
Vooruitbetaling bij een webwinkel die niet levert. De site oogt professioneel, de prijs ligt ver onder de markt en de enige betaalmethode is een directe overboeking of een creditcard. Na de betaling volgt geen zending en reageert niemand meer op je mail.
Moet ik aangifte doen als ik ben opgelicht via internet?
Ja. Aangifte van internetoplichting doe je online bij de politie, die de zaak doorzet naar het Landelijk Meldpunt Internetoplichting. Zonder aangifte wordt een oplichter niet opgespoord en kan het platform het account vaak niet definitief blokkeren. Meld de zaak daarnaast bij de Fraudehelpdesk en bel direct je bank.
Kan mijn bank of creditcardmaatschappij helpen om mijn geld terug te krijgen?
Soms. Bij een gewone overboeking naar een Nederlandse rekening kan je bank proberen het bedrag terug te halen, maar dat lukt alleen als de oplichter het geld nog niet heeft doorgesluisd. Betaalde je met creditcard, dan kun je via de creditcardmaatschappij een chargeback aanvragen omdat het product nooit is geleverd. Bel je bank hoe dan ook binnen een paar uur.
Kernpunten
- Betaal nooit vooruit aan een onbekende en verstuur nooit voordat het geld op je rekening staat
- Een betaalverzoek van 1 cent om je rekening te verifiëren is altijd phishing
- Communicatie die het platform verlaat, is het duidelijkste signaal van oplichting
- Controleer account, reviews, KVK-nummer, telefoonnummer en foto's voordat je betaalt
- Gebruik escrow zodra het bedrag in de duizenden euro's loopt
- Bewaar bewijs, bel je bank, meld bij het platform en doe aangifte bij de politie