Voordat je euro één omzet draait, kun je al uitrekenen of je plan winstgevend is. Dat is precies wat een exploitatiebegroting doet: ze zet je verwachte opbrengsten en kosten naast elkaar en laat zwart-op-wit zien of je winst of verlies verwacht.
In dit artikel lees je wat een exploitatiebegroting is, hoe je een exploitatiebegroting maken aanpakt, en hoe ze samenwerkt met de liquiditeitsbegroting binnen je financieel plan. Met een concreet exploitatiebegroting voorbeeld erbij.
Wat is een exploitatiebegroting?
Een exploitatiebegroting is een overzicht van de verwachte omzet en kosten over een bepaalde periode, meestal 1 tot 3 jaar. Ze voorspelt of je onderneming in die jaren winst of verlies maakt.
De exploitatiebegroting wordt ook wel resultatenbegroting genoemd, en lijkt sterk op de winst- en verliesrekening die je achteraf opmaakt. Het verschil: een begroting gaat over de toekomst, de winst- en verliesrekening over het verleden.
Alle bedragen neem je op per jaar en exclusief btw. De btw is immers geen opbrengst of kostenpost van je onderneming, maar geld dat je namens de Belastingdienst int en afdraagt.
Exploitatiebegroting en liquiditeitsbegroting
Mensen halen de exploitatiebegroting en liquiditeitsbegroting vaak door elkaar, terwijl ze een andere vraag beantwoorden.
De exploitatiebegroting gaat over winst: maak je over het hele jaar genoeg omzet om al je kosten te dekken? De liquiditeitsbegroting gaat over geld op je rekening: heb je elke maand genoeg binnen om je rekeningen te betalen?
Daarom begroot je in de liquiditeitsbegroting de inkomsten en uitgaven per maand of kwartaal, inclusief btw. In de exploitatiebegroting reken je per jaar en exclusief btw. Beide zijn een onderdeel van je financieel plan en vullen elkaar aan.
Een exploitatiebegroting maken: stap voor stap
Een exploitatiebegroting maken doe je in een vaste volgorde, van omzet naar nettowinst. Zo bouw je laag voor laag je verwachte resultaat op.
- Verwachte omzet — schat hoeveel je per jaar verkoopt: aantal × verkoopprijs, of bij diensten je uurtarief × declarabele uren
- Inkoopkosten — de inkoopwaarde van wat je verkoopt; trek deze van de omzet af
- Brutowinst — wat overblijft: verwachte omzet min de verwachte inkoopkosten
- Vaste kosten — alle kosten die je sowieso maakt, zoals huur, verzekeringen, personeelskosten en marketing
- Afschrijvingen — de jaarlijkse waardevermindering van je bedrijfsmiddelen
- Bedrijfsresultaat — brutowinst min alle kosten: je nettowinst vóór belastingen
Het bedrijfsresultaat is je nettowinst uit onderneming vóór belastingen. Over dat bedrag betaal je nog inkomstenbelasting en de inkomensafhankelijke bijdrage zorgverzekering. Wat daarna overblijft, is je nettowinst na belasting.
Voorbeeld van een exploitatiebegroting
Een voorbeeld maakt het concreet. Stel, je start een webshop en verwacht het eerste jaar een omzet per jaar van € 120.000 (exclusief btw).
- Verwachte omzet: € 120.000
- Inkoopwaarde (inkoopkosten): € 60.000
- Brutowinst: € 60.000
- Vaste kosten (huur, verzekeringen, marketing): € 25.000
- Afschrijvingen op bedrijfsmiddelen: € 5.000
- Bedrijfsresultaat (nettowinst vóór belastingen): € 30.000
Deze ondernemer verwacht dus € 30.000 winst te maken vóór belastingen. Daarover komen nog de inkomstenbelasting en de inkomensafhankelijke bijdrage, die je apart inschat.
Waarom je deze begroting nodig hebt
De exploitatiebegroting laat zien hoeveel omzet je moet draaien om winst te kunnen maken. Ze maakt direct duidelijk welke verwachte omzet je minimaal moet halen om al je kosten te dekken.
Daarnaast vragen externe financiers er bijna altijd om. Wil je een lening bij de bank, dan onderbouw je met deze begroting dat je plan de kosten kan dragen en winst oplevert.
Reken je met een dienstenbedrijf? Begin dan bij een realistisch uurtarief, want dat bepaalt direct je verwachte omzet en daarmee je hele exploitatiebegroting.
Veelgestelde vragen
Wat is een exploitatiebegroting?
Een exploitatiebegroting is een overzicht van je verwachte opbrengsten en kosten waarmee je voorspelt of je onderneming winst of verlies maakt. De begroting wordt ook wel resultatenbegroting genoemd en is een onderdeel van je financieel plan. De bedragen zijn per jaar en exclusief btw.
Wat is het verschil tussen een exploitatiebegroting en een liquiditeitsbegroting?
Een exploitatiebegroting laat per jaar zien of je winst of verlies verwacht, exclusief btw. Een liquiditeitsbegroting toont per maand of kwartaal de verwachte inkomsten en uitgaven inclusief btw, zodat je ziet of je genoeg geld op je rekening houdt. Beide horen in je financieel plan.
Hoe bereken je de brutowinst en het bedrijfsresultaat?
De brutowinst is je verwachte omzet min de inkoopkosten (de inkoopwaarde van wat je verkoopt). Trek je daar alle vaste kosten en de afschrijvingen vanaf, dan houd je het bedrijfsresultaat over: de nettowinst uit onderneming vóór belastingen.
Waarom heb ik een exploitatiebegroting nodig?
De exploitatiebegroting laat zien hoeveel omzet je minimaal moet halen om al je kosten te dekken en winst te maken. Externe financiers, zoals een bank bij een lening, vragen er bijna altijd om voordat ze je financiering verstrekken.
Kernpunten
- Een exploitatiebegroting voorspelt of je over 1 tot 3 jaar winst of verlies maakt; ze heet ook wel resultatenbegroting
- Verwachte omzet min inkoopkosten = brutowinst; brutowinst min vaste kosten en afschrijvingen = bedrijfsresultaat
- Het bedrijfsresultaat is je nettowinst vóór belastingen; daarover komen nog inkomstenbelasting en de inkomensafhankelijke bijdrage
- De bedragen zijn per jaar en exclusief btw
- De liquiditeitsbegroting toont juist per maand of kwartaal je geldstroom inclusief btw; beide horen in je financieel plan
Een goede exploitatiebegroting is geen invuloefening voor de bank, maar je eigen toetssteen: ze dwingt je om vooraf eerlijk naar je cijfers te kijken. Kloppen je aannames over omzet en kosten niet, dan zie je dat hier — voordat het je echt geld kost.
Verder bouwen aan je plan? Lees hoe je een ondernemingsplan maakt, verdiep je in afschrijvingen, of bereken een realistisch uurtarief als zzp'er.