WordPress-site is traag geworden, waar begin je met versnellen?

Ik ben zelf niet echt van de framewerken of open-source oplossingen. In mijn mening zit er te veel in, en zijn er te veel afhankelijkheden (denk aan packages, plugins, modules et cetera).

Ik ontwikkel altijd alles op maat. Dat wilt niet zeggen dat ik nooit met WordPress gespeeld heb natuurlijk.

Maar goed, herkenbaar, en het goede nieuws is dat "traag op mobiel" bijna altijd terug te brengen is tot een paar concrete oorzaken. Belangrijkste eerst: ga niet gokken, maar meet.

Meet eerst waar het zit

Draai je pagina door PageSpeed Insights van Google en kijk apart naar het mobiele tabblad, want daar zit meestal je probleem. Let vooral op de LCP (hoelang duurt het tot het grootste element in beeld staat) en de TTFB (hoe snel je server het eerste antwoord geeft). GTmetrix of WebPageTest geven je daarnaast een waterfall waarin je precies ziet welk bestand de boel ophoudt.

Op basis van wat ik in de praktijk tegenkom, in volgorde van impact:

1. Hosting (vaak de grootste, en de minst zichtbare)

Als je TTFB structureel boven de 0,8 seconde zit, is je hosting je bottleneck en helpt geen enkele plugin daar iets aan. Goedkope shared hosting is hierin de klassieke boosdoener. 

Check of je op PHP 8.1 of hoger draait, want een oude PHP-versie kost je merkbaar snelheid, en of je host server-side caching biedt (LiteSpeed of Redis). 

Zit je op een pakket van een paar euro per maand, dan is upgraden naar fatsoenlijke managed WordPress-hosting vaak de grootste sprong die je kunt maken.

2. Thema en page-builder

Builders als Elementor, Divi en WPBakery zijn berucht: ze laden bergen CSS en JavaScript, ook op pagina's waar je die niet gebruikt. Een licht thema zoals GeneratePress, Kadence of Astra scheelt enorm. Bouw je met een builder, kijk dan of je ongebruikte widgets en modules kunt uitschakelen.

3. Plugins (het gaat niet altijd om het aantal, maar om wat ze doen)

Tien nette plugins kunnen sneller zijn dan drie zware. Installeer Query Monitor: die laat per pagina zien welke plugin trage queries of veel laadtijd veroorzaakt. Schakel ze daarna een voor een uit en meet het verschil. Let vooral op plugins die overal hun scripts inladen, zoals sliders, formulieren en social feeds.

4. Afbeeldingen, specifiek voor mobiel

Verkleinen alleen is niet genoeg. Drie dingen die op mobiel het meest schelen:

1. Serveer WebP of AVIF in plaats van JPG en PNG.
2. Laad geen afbeelding van 2000px in een slot dat op mobiel maar 375px breed is. Zorg dat de juiste maat wordt geserveerd.
3. Lazy-load alles onder de vouw, maar juist NIET je hero-afbeelding bovenaan. Die lazy-loaden maakt je mobiele LCP juist slechter.

5. Render-blocking en fonts

Stel niet-kritieke JavaScript uit met defer, verwijder ongebruikte CSS, en preload je LCP-afbeelding plus je fonts. Host je fonts lokaal in plaats van via Google Fonts en zet font-display op swap. Een tool als Perfmatters of Asset CleanUp laat je per pagina scripts uitzetten die je daar niet nodig hebt.

6. Losse eindjes

1. Database opschonen: oude revisies, transients en spam. WP-Optimize doet dit netjes.
2. Cloudflare ervoor (gratis) voor edge-caching en snellere levering van statische bestanden.
3. Caching heb je al, maar onthoud dat caching een trage backend verbergt, niet oplost. Ben je ingelogd (ongecachet) ook traag, dan zit het probleem dieper.

Concreet lijstje om na te lopen

1. PageSpeed mobiel draaien, LCP en TTFB noteren.
2. PHP-versie checken (8.1 of hoger).
3. Query Monitor installeren en de zwaarste plugin opsporen.
4. WebP aanzetten en je hero-afbeelding NIET lazy-loaden.
5. Fonts lokaal hosten en preloaden.
6. Cloudflare ervoor zetten.

Als je je mobiele PageSpeed-score en je TTFB hier deelt, kan ik gerichter zeggen waar bij jou de grootste winst zit.