Sinds 2 augustus 2026 is Artikel 50 van de Europese AI-verordening (AI Act) van kracht. Bedrijven die AI-chatbots, deepfakes of andere vormen van synthetische content inzetten, moeten gebruikers voortaan expliciet informeren. De Europese Commissie erkent daarbij vier uitzonderingen op deze meldplicht, onder meer voor opsporingsdiensten en content die onder redactionele controle staat.
Wat verandert er met Artikel 50?
Artikel 50 verplicht aanbieders van AI-systemen die rechtstreeks met mensen communiceren om dat kenbaar te maken, tenzij dit al vanzelfsprekend is voor een redelijk geïnformeerde gebruiker. Denk aan chatbots op een klantenservicepagina of virtuele assistenten die telefonisch te woord staan.
Daarnaast geldt de plicht voor generatieve AI-systemen: gegenereerde tekst, beeld, audio of video moet machinaal detecteerbaar gemarkeerd worden als kunstmatig geproduceerd. Ook deepfakes en AI-gemanipuleerd beeldmateriaal vallen hieronder, net als teksten over kwesties van publiek belang die met AI zijn opgesteld.
De vier uitzonderingen op de transparantieplicht
Niet elke inzet van AI valt onder de meldplicht. De Commissie noemt vier situaties waarin de verplichting vervalt of wordt versoepeld.
- AI-systemen die wettelijk zijn toegestaan voor opsporing, preventie of onderzoek van strafbare feiten door bevoegde instanties.
- Tekst die door AI is gegenereerd maar vervolgens onder menselijke redactionele controle is gepubliceerd, waarbij een natuurlijke of rechtspersoon redactioneel verantwoordelijk blijft.
- Content met een duidelijk artistiek, creatief, satirisch of fictief karakter, waarbij de meldplicht zo wordt vormgegeven dat het genot van het werk niet wordt verstoord.
- AI-functies die louter een ondersteunende bewerking uitvoeren, zoals standaardredactietools, zonder de betekenis van de aangeleverde invoer wezenlijk te veranderen.
Deze uitzonderingen zijn bedoeld om persvrijheid, kunstuitingen en opsporingswerk te beschermen zonder de kern van de transparantieverplichting uit te hollen.
Wat betekent dit voor marketeers en contentmakers?
Voor wie AI gebruikt bij het schrijven van blogs, advertenties of klantcommunicatie is de grens tussen wel en niet meldingsplichtig meteen relevant. Zuiver ondersteunend gebruik, zoals spellingscorrectie of het herschrijven van een zin, valt waarschijnlijk onder de uitzondering voor assisterende functies.
Zodra AI zelfstandig content genereert die publiekelijk wordt gedeeld zonder stevige menselijke redactie, ligt een meldplicht wel voor de hand. Bedrijven doen er verstandig aan om nu al te documenteren welke redactionele stappen een AI-tekst doorloopt, zodat ze bij controle kunnen aantonen dat de uitzondering van toepassing is.
Handhaving en mogelijke boetes
De AI-verordening koppelt aan overtreding van de transparantieverplichtingen boetes tot vijftien miljoen euro of drie procent van de wereldwijde jaaromzet. Nationale toezichthouders in de lidstaten krijgen de taak om hierop te handhaven, vergelijkbaar met de rol die privacytoezichthouders spelen onder de AVG.
Bedrijven die internationaal opereren, doen er goed aan om hun AI-workflows tegen het licht te houden voordat toezichthouders dat voor hen doen.
Bron: Search Engine Journal